است ولى بدان كه هر كس پدرش را بكشد عمرش كوتاه خواهد شد . منتصر گفت من باكى ندارم كه در اطاعت خدا عمر من كوتاه گردد . پدرش را كشت و پس از وى هفت ماه بيشتر زنده نماند ( 1 ) .
على ( ع ) در مورد عكس العمل احسان و خدمت به خلق در همين جهان ، مىفرمايد :
لا يزهّدنّك فى المعروف من لا يشكره لك ، فقد يشكرك عليه من لا يستمتع بشىء منه ، و قد تدرك من شكر الشّاكر اكثر ممّا اضاع الكافر ، و اللّه يحبّ المحسنين ( 2 ) .
« اينكه گاهى به كسى نيكى مىكنى و او قدرشناسى نمىكند ( و يا ناسپاسى مىكند ) تو را به كار نيك بىرغبت نكند كه احيانا تو پاداش خويش را بيش از آنچه بخواهى از او بگيرى از دست كسى مىگيرى كه هيچ به او نيكى نكردهاى . به هر حال جهان پاداش تو را پس مىدهد ، و لو از ناحيهاى كه تو هرگز گمان نمىبرى » .
مولوى در مورد عمل و عكس العمل مىگويد :
اين جهان كوه است و فعل ما ندا * بازآيد سوى ما از كه صدا
ديگرى در مجازاتها و مكافاتهاى دنيا مىگويد :
به چشم خويش ديدم در گذرگاه * كه زد بر جان مورى مرغكى راه
هنوز از صيد ، منقارش نپرداخت * كه مرغ ديگر آمد كار او ساخت
چو بد كردى مشو ايمن ز آفات * كه واجب شد طبيعت را مكافات
البته نبايد چنين بينديشيم كه هرگاه صدمه و مصيبتى بر يك فرد يا يك گروه وارد شد حتماً مكافات اعمال آنهاست ، زيرا مصائب اين جهان فلسفههاى ديگرى هم دارد ؛ آنچه كه ما معتقد هستيم اين است كه در اين جهان فى الجمله مكافات عمل هم وجود دارد .
هامش
( 1 ) . سفينة البحار ، مادهء « وكل » ، و بحار الانوار چاپ آخوندى ج 10 ص 296 .
( 2 ) . نهج البلاغه ، حكمت 195