دوا چه اثرى مىتواند داشته باشد ؟ در پاسخ فرمودند : دعا نيز از قضا و قدر است . ( 1 )
در روايت ديگر آمده است كه على ( عليه السلام ) در پاى ديوارى نشسته بود ؛ متوجه شد كه ديوار شكسته است و ممكن است فرو ريزد ؛ فوراً برخاست و از آنجا دور شد . مردى اعتراض كرد كه : از قضاء الهى مىگريزى ؟ يعنى اگر بنا باشد تو بميرى خواه از كنار ديوار خراب فرار كنى يا فرار نكنى خواهى مرد و اگر بنا نباشد صدمهاى به تو متوجه گردد بازهم در هر صورت محفوظ خواهى بود ؛ بنابراين فرار از زير ديوار شكسته چه معنى دارد ؟ حضرت در پاسخ وى فرمود :
افرّ من قضاء اللّه الى قدره ( 2 ) .
از قضاء الهى بسوى قدر الهى فرار مىكنم .
معناى اين جمله اين است كه هر حادثه كه در جهان پيش مىآيد مورد قضا و تقدير الهى است . اگر آدمى خود را در معرض خطر قرار دهد و آسيب ببيند ، قضاء خدا و قانون خدا است ، و اگر از خطر بگريزد و نجات پيدا كند آن هم قانون خدا و تقدير خدا است . اگر انسان در محيط ميكروبدار وارد شود و بيمار گردد قانون است و اگر هم دوا بخورد و از بيمارى نجات يابد نيز قانون است . بنابراين اگر انسان از زير ديوار شكسته برخيزد و كنار برود ، كارى بر خلاف قانون خدا و قضاء الهى انجام نداده است و در چنين شرايطى قانون خدا اين است كه از مرگ مصون بماند ؛ و اگر در زير ديوار بنشيند و با سقوط ديوار نابود گردد اين نيز قانون آفرينش است .
قرآن كريم ، اين حقيقت را به شكل جالبى بيان فرموده است . در سورهء طلاق مىخوانيم :
وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ ، إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْراً .
( 3 )
« هر كس پرهيزكارى كند ، خداوند راه خروجى براى رهايى وى از مشكلات قرار مىدهد و از طريقى كه گمان ندارد روزيش را مىرساند ؛ و هر كس بر خدا اعتماد كند و كار خود به وى واگذارد ، خدا براى او كفايت است . همانا خدا فرمان خويش
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، چاپ جديد ، ج 5 ، ص 78 .
( 2 ) . توحيد صدوق ، چاپ سنگى ، ص 337 .
( 3 ) . طلاق / 2 - 3