تلاش
هر كسى طالب چيزى باشد ، همه يا بعض آن را بدست آورد .
رغبت ، ذلت نفس
پرهيز تو از كسىكه به تو رغبت دارد ، موجب كم شدن بهره تو است و رغبت تو به كسىكه از تو پرهيز دارد ، موجب ذلت نفس توست .
عدد تام و ناقص
شريفترين عدد ، عدد تام است و آن عددى است كه اجزاء آن مساوى خود آن باشد . به همين خاطر عدد روزهائى كه آسمانها و زمين خلق شدهاست ، چنانچه در قرآن كريم آمدهاست ، شش است . عدد شش سه جز دارد كه عبارت است از نصف ، ثلث و سدس كه جمع اين سه ، شش مىشود .
عدد ناقص به عددى گويند كه جمع اجزاء آن از خود عدد يا زيادترند يا كمتر . مانند دوازده كه اجزاء آن عبارت است از نصف و ثلث و ربع و جمع اين سه عبارت است از :
13 / 3 + / 4 + / 6 و مانند عدد هفت كه فقط يك جزء دارد و آن سُبع است كه عبارت است از يك و كمتر از هفت است .
مؤلف انموزج گويد : براى حصول عدد تام قاعدهاى را به شعر آوردهام .
چو باشد فرد اول ضعف زوج الزوج كم واحد * بود مضروب ايشان تام ورنه ناقص و زايد
يعنى زوج الزوج عددى است كه جز واحد عدد ديگرى از افراد عاد آن نمىباشد و اين بيان در صورتى است كه واحد عدد نباشد مانند دو در اين مثال . اگر دو تضعيف شود چهار مىشود و اگر يك را از چهار كم كنى ، سه خواهد شد و عدد سه فرد اول است . زيرا جز عدد واحد كه فرد است فرد ديگرى عاد آن نيست . بنابراين عدد سه فرد اول است و چون عدد سه را با عدد دو كه زوج الزوج است ضرب كنى ، عدد شش بهدست مىآيد و عدد شش عدد تام است . همچنين طبق قاعده مزبور عدد چهار را كه زوج الزوج است چون مضاعف كرديم هشت شد و چون يك را از آن كم نموديم هفت شد و عدد هفت فرد اول است . وقتى عدد هفت را در چهار ضرب كرديم ، حاصل بيست و هشت مىشود و آن نيز عدد تام است .
و از ويژگيهاى عدد تام آنستكه در هر مرتبهاى از آحاد و عشرات و مأت آن ، عدد فرد ندارد .