گمان مىكردند نيك باشند ، روز قيامت معلوم مىشود گناه بودهاند .
تفسير آيه لاتقتلوااولادكم
در تفسير تبيان در مقايسه آيه
وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ مِنْ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَ إِيَّاهُمْ
« 1 » و آيه
وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَ إِيَّاكُمْ
« 2 » آوردهاست كه : در آيه اول روزى به پدران مقدم شدهاست چرا كه خطاب آيه به فقراء است ؛ چون فرموده ( من املاق ) . ولى در آيه دوم روزى به فرزندان مقدم شدهاست چون خطاب آيه به اغنياء است و اين از ( خشية املاق ) بدست مىآيد . به بيان ديگر در آيه اول دستور به نكشتن فرزندان بهخاطر تهيدستى بود كه اين صفت فقراء است ولى در آيه دوم اين دستور بهخاطر ترس از تهيدستى است كه اين ويژگى اغنيا مىباشد .
پارسايى پيامبر
كسى براى پيامبر هديهاى آورد و در خانهى وى مىگشت تا ظرفى بيابد و آنچه آورده در ظرف بريزد ، ولى چيزى نيافت . پيامبر فرمود : بر زمين بريز . سپس خودش از آن ميل كرد .
آن مرد به دوستانش گفت : پيامبر ، چون غلامان مىخورد و مانند آنان مىنوشد .
ارزش دنيا
اگر دنيا به اندازه بال مگسى ارزش داشت ، هيچ كافرى ، شربتى از آب آن نمىآشاميد .
قيامت
غزالى در احياءالعلوم مىگويد : قيامت بر دو قسم است . كبرى و صغرى . مراد از قيامت كبرى روز حشر و جزا است .
قيامت صغرى نيز حالت مرگ است . چنان كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمودهاست كسىكه بميرد قيامت او آشكار مىشود . در اين قيامت آدمى تنها است ، لذا خدا مىفرمايد :
وَ لَقَدْ جِئْتُمُونا فُرادى كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ
. ولى در قيامت كبرى كه دستجات مردم گرد مىآيند آدمى تنها نيست . ترس و وحشت قيامت صغرى حكايت از قيامت كبرى مىنمايد با اين اختلاف كه ترس در قيامت صغرى ويژه هر فرد است و ترس در قيامت كبرى عمومى است .
تو مىدانى كه از زمين خلق شدهاى و بهره تو از خاك ، همان بدن توست نه چيز ديگر ،
هامش
( 1 ) - انعام ، 151 .
( 2 ) - اسراء ، 31 .