گونه است ، ناميه نبانيه ، حسيه حيوانيه ، ناطقه قدسيه ، كليه الهيه ، هر كدام پنج قوه و دو خاصيت دارند .
قواى نفس ناميه نباتيه عبارتند از : ( ماسكه ، جاذبه ، هاضمه ، دافعه ، مربيه ) و دو خاصيت آن زياد و نقصان و مركز آن كبد است .
قواى نفس حسيه حيوانيه عبارتند از : ( گوش ، چشم ، بويايى ، چشايى ، لامسه ) و دو خاصيت آن رضا و غضب و مركز آن قلب است .
قواى نفس ناطقه قدسيه عبارتند از : ( فكر ، ذكر ، علم ، حلم ، بزرگى ) و دو خاصيت آن نزاهت و حكمت و مركز فعاليتى ندارد و شبيهترين به نفوس ملكيه است .
قواى نفس كليه الهيه عبارتند از : ( بقاء در فنا ، نعمت در شقا ، عزت در ذلت ، فقر در غنا ، صبر در بلا ) و دو خاصيت آن رضا و تسليم است ، مبدأ اين قوه خداست
( وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي
« 1 »
)
و
( يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ
ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً
« 2 »
)
. عقل وسط همهى اينها است .
قدر
از امام على عليه السلام در بارهى قدر سؤال شد فرمود : راه تاريكى است وارد نشو . باز سائلى پرسش را اعاده كرد و امام فرمود : درياى بيكرانى است وارد نشو . باز هم سائل سؤالش را مطرح كرد و امام فرمود : سر خداست كه توان پرده بردارى از آن را نداريد .
مهمان نوازى
آن اعرابى به شتر قانع و شير * در يكى باديه بد مرحله گير
ناگهان جمعى از ارباب قبول * شب در آن مرحله كردند نزول
خواست مردانه به مهمانيشان * شترى برد به قربانيشان
روز ديگر ره پيشينه سپرد * بهر ايشان شتر ديگر برد
عذر گفتند كه باقيست هنوز * چيزى از دادهى دوشين امروز
گفت حاشا كه ز پس مانده دوش * ديگ جود آورم امروز به جوش
روز ديگر به كرم دارى پشت * كرد محكم شترى ديگر كشت
هامش
( 1 ) - حجر ، 29 .
( 2 ) - فجر ، 27 و 28 .