نماييم .
مهم آنست كه مىخواهيم طول درخت و سايه و فاصله بيخ درخت را تا نقطهاى كه گنجشك در آن نشسته بود تعيين شود تنها رقمى كه از اين رويداد داريم آن است كه گنجشك به اندازه پنج ذراع از سر درخت به زمين پرواز كرده و اينكه عدد ذراعهاى هر يك از مقادير مجهول ، عدد صحيح بودهاست . گذشته از اين ، نظر ما آنست كه اين مجهولات را بدون كمك گرفتن از قواعد مقرره در حساب از قبيل جبر و مقابله و خطايى و امثال اينها تعيين كنيد اكنون راه حل چيست ؟
تا اينجا طرح مسئله به طورى كه از خط پدرم بوده نقل كردم و تصور من اين است پرسش را خود ايشان مطرح كردهباشد . اكنون پاسخ آن به طورى كه به ذهن من مىرسد اين است : نظر به اينكه مسافت طيران گنجشك وتر قائمه ايست كه مربع مىشود يكى از آنها 16 و ديگرى 9 و بالاخره يكى از دو ضلع محيط بقاعده چهار و ديگرى سه است و سايه نيز 4 است زيرا ارتفاع خورشيد در آن وقت و در آن عرض 45 بوده و باقى از تمام عرض است كه 69 باشد كه هرگاه 24 از آن كم شود كه ميل كلى است و در محل خود ثابت شده ظل ارتفاع 45 مىباشد و ناچار مساوى با شاخص است از اين تحقيق بدست مىآيد حصه زيد از آن زمين سه ذراع و سهم عمرو يك ذراع و سهميه بكر چهار ذراع است .
البته در برهانى كه براى مساوات ظل با ارتفاع 45 با شاخص ايراد كرده يك نوع سهل انگارى به كار رفته و ما در بخشى از تحقيقات خود بر رساله اسطرلاب به اين موضوع اشاره كردهايم . در عين حال نظر به اينكه تفاوت ناچيز است اشكالى ندارد و براى پاسخ اين مسأله كافى است .
عهد خدا
در كافى با سند حسنه از امام صادق عليه السلام نقل شدهاست : قرآن عهد خدا با خلق است ، بر آدمى لازم است كه به عهد خدا توجه كند و هر روز پنجاه آيه آن را بخواند .
گنجينه اسرار
امام سجاد عليه السلام مىفرمايد : آيات قرآن خزينههاى خداست لازم است هر گنجينهاى باز شود ، در آن دقت شود .
ماههاى رومى
نخستين ماه رومى تشرين اول است كه آغاز سال است و ابتداى آن در اين روزگار اواسط