وَ مِنَ التِّجارَةِ وَ اللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ .
« 1 » اگر بگويند : چرا در ابتداى آيه تجارت بر لهو و در آخر آيه لهو بر تجارت مقدم شدهاست ؟ گوييم چون تجارت مورد توجه است و آنها كه از نماز دست برداشتند ، به تجارت روى آوردند .
حرف آيه اين است كه برخى براى حفظ دين زحمتى نمىكشند و در امورات دينى ثباتى ندارند ، اگر دنيا به آنها روى آورد از عبادت خدا دست بر مىدارند . حتى اگر لهوى پيش آيد كه نفع آن از تجارت كمتر است باز به جانب آن مىروند بههمين علت تجارت مقدم شدهاست . ولى چرا در آخر آيه لهو مقدم شدهاست ، بايد گفت اقتضاى كلام ترقى از پايين به بالا است ، چرا كه مىخواست بگويد پاداش جزيل خدا برتر از نفع حقير مورد نظر آنان است .
دنيا و آخرت
حجاج در خطبه خود مىگفت : خدايا ما را به تحصيل آخرت واداشتى و امور دنيا را كفايت كردى ، اى كاش آخرت ما را متكفل مىشدى و ما را به طلب دنيا مأموريت مىدادى .
حسن بصرى اين را شنيد و گفت : اين حكمتى است كه گمشده مؤمن است و از دل منافقى درآمدهاست .
حفظ آبرو
حكيمى گويد : بهترين كارها ، حفظ آبروى خود با ثروتى است كه در دست دارد .
همنشينى
هر گاه با كسىكه پايينتر از توست همنشينى كردى ، لازم است بهتر خود را حفظ كنى .
دوست
از پند دوست پرهيز نكن و به بد و خوب آن پند توجه ننما .
معاشرت
از معاشرت با افراد نادان بپرهيز ، تا شوكت تو حفظ شود .
غضب
كسى كه بر چيزى اندك خشم گيرد ، از چيزى كم خشنود مىشود .
سكوت
سكوت در برابر احمق ، جواب اوست .
هامش
( 1 ) - جمعه ، 11 .