تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 501

مساهمون:

ص٥٠١
ديگر از رجالش ، نام او را در ضمن نام كسانى كه از ائمه عليهم السّلام روايت نكرده‌اند آورده است 7138712 خ 0 329 خ و در « فهرست » نيز كتابى را به وى نسبت داده است . 8138712 خ 0 330 خ نجاشى نيز وى را جزو راويان از امام رضا عليه السّلام دانسته و كتابى به وى نسبت داده است . 9138712 خ 0 331 خ كشّى هم رواياتى در مدح وى آورده كه از بعضى از آن روايات ، وكالت وى ، هم براى امام رضا عليه السّلام و هم امام جواد عليه السّلام استفاده مىشود ؛ از جمله ، روايتى است از « فضل بن شاذان » به اين مضمون كه : « حديث كرد ما را عبد العزيز بن مهتدى ، كه بهترين قميّى است كه تا به حال ديده‌ام ، و وكيل امام رضا عليه السّلام بود . » 0238712 خ 0 332 خ همچنين در روايتى ديگر ، او چنين مىگويد : « من هيچ قمى را به سان عبد العزيز بن مهتدى ، در عصر خودش ، نيافتم » . 1238712 خ 0 333 خ بنابر نقلى ديگر ، كه كشّى و شيخ طوسى آورده‌اند ، وى نامه‌اى بدين مضمون به امام جواد عليه السّلام نوشت : « اموالى ، متعلق به شما ، در نزدم موجود است ؛ فرماييد به چه كسى تحويل دهم ؟ » امام عليه السّلام در پاسخ فرمود : « من آنچه را در اين رقعه ( نامه ) هست قبض كردم ! و از اموال و وجوهى كه به تو تحويل شده ، مطّلعم ؛ و حمد خداى را و خدا تو را بيامرزد و ما و تو را مشمول رحمتش فرمايد ؛ و از تو ، به سبب رضايت من راضى باشد » . 2238712 خ 0 334 خ اين روايت حاكى از وكالت وى براى امام جواد عليه السّلام است ؛ چنان‌كه ، شيخ طوسى نيز ضمن آوردن نام وى در فصل مربوط به معرفى وكلا ، اشاره به روايت ياد شده كرده است ؛ و طبعا استنباط شيخ طوسى نيز از اموال و وجوه مذكور در اين روايت ، اموال شخصى « عبد العزيز بن مهتدى » نبوده ، بلكه - چنان‌كه متبادر نيز همين است - اين‌طور برداشت كرده كه اموال مربوط به سازمان وكالت بوده است . بدين‌ترتيب ، مىتوان به ضرس قاطع ، مدّعى وكالت وى براى دو امام رضا عليه السّلام و جواد عليه السّلام شد . كشّى ضمن روايتى ديگر از « عبد العزيز بن مهتدى » نقل كرده كه گفت : « به امام رضا عليه السّلام عرض كردم : من همواره نمىتوانم درك محضر شما را بنمايم ، در اين مواقع ، معارف دينىام را از چه كسى اخذ كنم ؟ » ؛ و آن حضرت در پاسخ فرمود : « از يونس بن عبد الرحمن » . 3238712 خ 0 335 خ با توجه به اين‌كه « يونس بن عبد الرحمن » نيز « قمى » و از خواصّ اصحاب امام رضا عليه السّلام بوده است ، چنين برمىآيد كه اين دو ، در منطقه قم ، مشتركا حضور داشته‌اند ! و با توجه به جايگاه رفيع « يونس » در نزد امام عليه السّلام و فقاهت و علم وى ، امام عليه السّلام « عبد العزيز » را به نزد وى حوالت مىفرمايد . بنا به نقل اربلى ، هنگامى كه او از امام رضا عليه السّلام پيرامون « توحيد » سؤال كرد ، حضرت فرمود : « هر آن كس كه
« قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ »
را قرائت كند ، و به آن مؤمن باشد ،