أعزّ و أمضى حين تشتجر القنا * و أعلم بالمسكين حيث يبيت « 1 »
إذا مات منهم سيّد قام سيّد * بصير بعورات الكلام زميت « 2 »
و ابو العباس أعمى در نكوهش شيعيان على سروده است :
لعمرك إنّنى و أبا طفيل « 3 » * لمختلفان و اللّه الشّهيد
لقد ضلّوا بحبّ أبى تراب * كما ضلّت عن الحقّ اليهود « 4 »
فرزدق در مرگ حجّاج در ضمن قصيدهاى طولانى سروده است :
ليبك على الحجّاج من كان باكيا * على الدّين أو شار على الثّغر واقف « 5 »
و ما ذرفت عينان بعد محمّد * على مثله إلّا نفوس الخلائف « 6 »
أخطل در مدح حجاج بن يوسف ضمن قصيدهاى چنين گويد :
أحيا الإله لنا الإمام فإنّه * خير البريّة للذّنوب غفور « 7 »
نور أضاء لنا البلاد و قد دجت * ظلم تكاد بها الهداة تجور « 8 »
فعليك بالحجّاج لا تعدل به * أحدا إذا نزلت عليك امور « 9 »
عدى بن رقاع وليد بن عبد الملك را چنين ستوده است :
و لقد أراد اللّه إذ ولّاكها * من امّة إصلاحها و رشادها « 10 »
أعمرت ارض المسلمين فأقبلت ( فابقلت ؟ ) * و نفيت عنها من يروم فسادها « 11 »
و أحوص دربارهء وليد بن عبد الملك گفته است :
هامش
( 1 ) . هنگامى كه نيزهها در يكديگر در آيد ( كارزار آغاز شود ) آنان گرامىتر و كارىترند و بهتر ميدانند كه مستمند كجا بسر مىبرد .
( 2 ) . اگر مهترى از آنان بميرد مهترى جاى او را ميگيرد ، سخنشناس و با وقار ( تاريخ الادب العربى . العصر الاسلامى . شوقى ضيف ج 2 ص 338 - 339 )
( 3 ) . بجان تو سوگند كه من و ابو طفيل ( عامر بن وائله شاعر شيعى ) مخالف يكديگريم و خدا بر اين گواهست .
( 4 ) . آنان با دوستى على گمراه شدند ، چنان كه يهوديان از حق گمراه گشتند ( تاريخ الادب العربى - ج 2 ص 339 )
( 5 ) . اگر كسى مىخواهد بر دين يا بر كسى كه بر مرز دشمن ايستاده و جان خود را فداى ديگران مىكند بگريد ، بر حجاج بگريد !
( 6 ) . پس از محمد و خلفا هيچ دو چشمى بر مانند حجاج نگريد ( كسى جز محمد و خلفاى او همتاى حجاج نيست ) . ( ديوان ج 2 ص 5 ) .
( 7 ) . خدا حجاج را براى ما زنده نگاه دارد كه او بهترين آفريدگان و بخشندهء گناهانست .
( 8 ) . نورى بود كه براى ما شهرها را روشن كرد حالى كه تاريكى آن را چنان فرا گرفته بود كه بيم گمراهى راه نمايان مىرفت .
( 9 ) . هرگاه بلاها بر تو فرود آيد بسوى حجاج برو إنه كسى ديگر ( ديوان ص 74 )
( 10 ) . هنگامى كه خدا تو را والى امت ساخت ، اصلاح و رستگارى آنان را مىخواست .
( 11 ) . سرزمين مسلمانان را آبادان كردى تا دولت بدان روى آورد و آن را كه تباهى آن سرزمين را مىخواست از آن راندى ( تاريخ الادب العربى ج 2 ص 344 )