اشراق آصفى
محمّد بن ابو القاسم اشراق آصفى به سال 1219 ه . ق . در شيراز متولد شد . وى از سادات حسينى شيراز بود و از عرفان و ادب و علوم رياضى و حكمى بهره داشت . وى ابتدا « حيرت » تخلّص مىكرد و سپس به « حكيم اشراق » ملقب گشت .
عمدهى مضامين شعرهايش عرفانى است . در گذشت او در سال 1280 ه . ق . در يزد اتفاق افتاد . « 1 »
- * -
تركيببند :
1
اى آسمان چه شد كه چنين قد خميدهاى ؟ * برگو به دوش ، بارِ چه محنت كشيدهاى ؟
اى ماه از براى چه رخسار كندهاى ؟ * وى زهره در عزاى كه گيسو بريدهاى ؟
اى شب چه ماتم است كه پوشيدهاى سياه * وى صبح از چه روى گريبان دريدهاى ؟
اى دل براى كيست كه بارى ز ديده خون * وى ديده بهر چيست كه در خون تپيدهاى ؟
گل پاره كرده جامه و بلبل كند فغان * اى باد غم فرازِ چه جانب وزيدهاى ؟
هر صبح اشك ريز بود ديدهى سپهر * اى ديدهى سپهر به گيتى چه ديدهاى ؟
اى چشم روزگار به صحراى كربلا * دانم چه ديدهاى كه مبيناد ديدهاى
ذرّات كاينات بود جمله در خروش * اى گوشِ هوشِ دهر همانا شنيدهاى ؟
در عرش و فرش اين همه افغان و شور و شين
باشد به ماتم شه لبتشنگان حسين
2
در شش جهت فتاده چه آشوب ديگر است ؟ * ديگر چه شورش است كه در هفت كشور « 2 » است ؟
ديگر چه انقلاب كه در نُه محيط چرخ ؟ * ديگر چه اضطراب كه در چار گوهر « 3 » است ؟
درياى چرخ گويى كاندر تلاطم است * كشتى دهر گويى بگسسته لنگر است
آشوب رستخيز در آفاق شد عيان * شام عزاست يا رب ، يا صبح محشر است ؟
مانا « 4 » ز عكس خون شهيدىست كز شفق * دامان چرخ اخضر « 5 » چون لاله احمر است
ظاهر هلال ماه محرّم شد از افق ؟ * يا ماهيى به لجّهاى « 6 » از خون شناور است ؟
هامش
( 1 ) - ديوان اشراق آصفى ؛ مقدمه .
( 2 ) - هفت كشور : هفت اقليم ، همهى ممالك روى زمين .
( 3 ) - چارگوهر : اركان اربعهى زمين .
( 4 ) - مانا : گويى ، چنين مىنمايد .
( 5 ) - چرخ اخضر : كنايه از آسمان .
( 6 ) - لجّه : دريا ، ميانهى دريا .