سيّد محسن الامين
علامه سيّد محسن امين يكى از مصلحان بزرگ جهان اسلام بهشمار مىرود . وى به سال 1284 ه . ق . در منطقهى « شقراء » لبنان به دنيا آمد . سال 1308 هجرى به نجف اشرف سفر نمود و 11 سال از درس اساتيد آن حوزه بهرهمند شد . او از درس اساتيدى مانند « شيخ آقا رضا همدانى » و « ملا كاظم خراسانى » و « شيخ الشريعة » استفاده برد . سيد محسن امين پس از اتمام تحصيلات خود در نجف اشرف و با عنوان مرجعيت عامه ، بنا به درخواست شيعيان در سال 1319 هجرى به شام هجرت كرد و در سوريه و لبنان ، فعّاليت خود را آغاز كرد . او به نيكى دريافته بود كه در اين كشورها مشكل اساسى مسلمانان و بهويژه شيعيان فقر مالى و جهل آنان است . لذا در نخستين فرصت درصدد رفع اين دو نقيصه برآمد . از سوى ديگر وقتى شاهد تغييرات و تحوّلات شگرفى در عرصهى فنآورى و علوم انسانى شد درصدد آمادهسازى مسلمانان براى تطبيق خود با شرايط حاضر برآمد و براى مصونسازى مسلمانان در جهت در امان ماندن از مفاسد اجتماعى غرب كه به همراه تلقّى جديد از انسان و دنيا ناشى شده بود اقدامات لازم را به عمل آورد . به علاوه سيّد متوجه شد كه مسيحيان تبليغات وسيعى به راه انداختهاند تا جوانان را به سوى خود جلب كنند سيّد نيز از افراد زيادى براى تشكيل انجمنى دعوت به عمل آورد و سرانجام دبيرستانى تحت عنوان المدرسة العلويه را تأسيس كرد . در اين زمان بود كه وى ، بچههاى شيعيان را از اسمنويسى در مدارس غير شيعه و به خصوص مدارس مختلط مسيحيان منع كرد . و هنوز آثار جاودان او در آنجا ثمردهى دارد و مدرسهى محسنيه نيز يكى از بركات وجودى اوست .
سيّد علاوه بر اقدامات فوق نيك مىدانست كه اسلام با عقايد خرافى آميخته شده است . لذا مبارزهى اصلاحى سختى را آغاز كرد و به هر ترتيبى بود موهومات را از چهرهى اسلام زدود و با رهبرى خود اصلاحات زيادى در انديشه و عمل مسلمانان به عمل آورد . نظريهى اصلاحى او در عزادارى ابا عبد اللّه ( ع ) يكى ديگر از اقدامات او بهشمار مىرود . همچنين كتابهايى چون « المجالس السنيه » در پنج جلد ، « رسالة التنزيه و الدروس الدينيه » ، « الدر النضيد فى مراثى السبط الشهيد » را تأليف كرد . باوجود آنكه اقدامات سيّد با مقاومت اهل جمود مواجه شد ولى در نهايت او بود كه به پيروزى دست يافت . سيّد محسن نه تنها در زمينهى مسايل فرهنگى و اصلاحى دينى اقدامات زيادى كرد بلكه اين كار ، او را از پرداختن به امور علمى بازنداشت . تأليف اثر بسيار باارزش « اعيان الشيعه » كه در واقع دايرة المعارف تشيع است ، گوياى تلاش خستگىناپذير سيّد در اين عرصه است . سيّد در عينحال از مشكلات مادى و اقتصادى مسلمانان و شيعيان هم غافل نبود و به همين منظور انجمنهايى تشكيل داد كه مهمترين آنها عبارت بودند از : انجمن جمعآورى اعانات براى بينوايان ، انجمن حمايت از ايتام و كودكان و تأمين هزينهى تحصيلى آنان و انجمن تأمين هزينهى طبابت و خريد دارو براى مستمندان . او به سال 1371 ه . ق . درگذشت « 1 » .
- * -
جاء المسا فدعاهم قوموا اذهبوا * فاللّيل سرّ جهره اخفات
لا يطلب الأعداء غيري فاتركونى * ما بكم من بيعتي تبعات « 2 »
هامش
( 1 ) - اعيان الشيعه ؛ مقدمه ، ص 5 - 8 .
( 2 ) - ليلة عاشورا ؛ ج 1 ، ص 333 .