شبى ظلمانى است .
2 - پايدارى حقيقت و ناپايدارى باطل : واقعيت اين است كه دشمنىها و مكر و حيله روزگار و مردم نمىتواند حق را خاموش سازد ، دلاورىها ، مرارتها ، جهاد و صبر ، جاودانگى را به ارمغان مىآورد . زنده داشت ياد حسين ( ع ) در قلوب مردم و نابودى نام يزيد ، دليل پايدارى حق و ناپايدارى باطل است .
3 - تغييرناپذيرى سرشت خوب و بد : بىوفايى و خيانت كوفيان در مواضع و منازل مختلف ، دل اديب را به درد مىآورد تا آنجا كه از هدايت و اصلاح اين افراد منافق و خائن نااميد مىشود .
موضوعات شعر حسينى
شاعران معاصر براى اشعار خود موضوعاتى را انتخاب كردهاند :
از قرون گذشته به نظم كشيدن جزييات حادثهى عاشورا در شعر متداول گرديد . بهگونهاى كه برخى اشعار به مقتل منظوم شبيهترند اين شيوه در سدهى معاصر همچنان ادامه مىيابد . شعرا از شيوههاى گوناگون براى بيان تفصيلى حادثه سود جستهاند كه مىتوان آنها را به سه دسته تقسيم كرد :
1 - نقل روايى : شاعر در اين شيوه ، به وضوح تلاش مىكند حادثه را مطابق نقش روايت و بدون هيچ تغييرى به خواننده منتقل كند .
2 - نقل قصصى : شاعر ضمن نقل حادثه ، با تصرّفاتى در متن روايت و حذف اسناد و راويان ، ترسيمى داستانى از حادثه ارائه مىدهد .
3 - نقل وصفى : توصيف حادثه ، شخصيتها ، صحنهها و حالات ، اين نقل را به اشعار غنايى نزديك كرده است .
نمادهاى قدسى در قيام امام حسين ( ع )
حادثهى عاشورا ، عصارهى تلاش و جهاد همهى انبياء و اولياء در طول تاريخ است ، چنان كه سرزمين كربلا ، زبان گوياى همهى زمينهايى است كه پذيراى قدوم قدسيان بوده و خون پاكشان را به جان نيوشيدهاند . ازاينرو در تحدّى با رموز مقدّس تاريخ ، پيروز و سرفراز مىدرخشد . ادبا نيز ، اين رموز را در آن زمان و مكان و در قهرمان بزرگش مجسّم مىبينند .
نماد اشخاص قدسى :
شاعران در قياس پاكبازى حسين ( ع ) ، جانبازى و معراج عيسى ( ع ) در دلدادگى ، را مشاهده مىكنند و در سخنان عاشقانه حضرت با معبود ، موسى ( ع ) را مجسّم ديدهاند . استقامت و استقبال حسين ( ع ) و اصحاب او از مرگ ، آنانىكه براى وصول مرگ در راه خدا با يكديگر مسابقه مىدهند را عينيت مىبخشند .
نماد مناسك و اماكن مقدس :
اينكه حسين ( ع ) حج را ناتمام مىگذارد و به سمت كربلا روان مىشود . در حقيقت ، نهضت حسين ( ع ) تكميل مناسك حج است . مناسكى كه اسماعيل با تسليم خويش ، آغازگر عبرتهاى آن بود و حسين ( ع ) با خون خويش آن را مهر كرد .
كربلا از ديرباز قداستى ويژه داشته است . شايد يكى از عوامل آن اخبار پيامبران گذشته در مورد حوادثى است كه در اين سرزمين واقع مىشود و چنين است كه كربلا وادى مقدس « طوى » مىگردد و با كعبهى حجّاج به مفاخره مىپردازد و علوّ خويش را به اثبات مىرساند .