سبك شعراى قرن سوم هجرى است . اما اين شاعران گاهى از اين اسلوبها كناره مىگيرند و معانى تازهاى را كه با زمان متناسبتر است جايگزين آنها مىسازند به همين دلايل است كه عبد السودانى آنان را « محافظهكاران نوآور » خوانده است . « 1 »
وى در شوّال سال 584 ه ق درگذشت و او را در گورستان باب ابرز بغداد به خاك سپردند .
* * * در قرن ششم در مضامين قصايد و مدح شاعران عصر دو عامل عمده بهگونهاى چشمگير جلوهگر است . نخست آنكه در آن روزگار ، صلاح الدّين ايوبى بر مسيحيان صليبى چيره گرديده و آوازهى پيروزىهاى او در سراسر جهان اسلام طنين افكنده بود ، به همين جهت ، بيشتر شاعران مسلمان كه از پيروزى اسلام بر آيين نصرانى شادمان بودند و در صلاح الدّين به چشم قهرمان مىنگريستند ، وى را مدح گفتهاند . « 2 » ابن تعاويذى نيز چندين قصيده به خدمت صلاح الدّين فرستاد . عامل دوم آن است كه در زمان مستضىء ( 566 - 575 ق ) به درخواست صلاح الدّين در مصر نيز خطبه به نام خليفهى بغداد خوانده شد . اين امر و نيز قدرت نسبى مجددّى كه دستگاه خلافت به دست آورده بود ، شاعران را به سرودن قصايدى در تكريم و تعظيم خلفا و دستگاه خلافت برمىانگيخت و نوعى احساس غرور ميهنى و سربلندى از اينكه سرانجام بغداد مركز قدرت گرديد در لابهلاى اشعار پديدار است . « 3 »
* * *
1 - و لو أكرمت دمعك يا شؤؤني * بكيت على الامام الفاطمىّ
2 - على المقتول ظمآنا فجودى * على الظمآن بالدمع الرويّ
3 - على نجم الهدي السناري و بحز ال * علوم و ذروة الشرف العليّ
4 - على الحامي بأطراف العوالى * حمي الاسلام و البطل الكميّ
5 - على أندي الانام يدا و وجها * و أرجحهم وقارا في النديّ
1 - اى احوال من ! قدر اشكت را بدان زيراكه من براى امام فاطمى حسين بن على ( ع ) مىگريم .
2 - بر كشتهى تشنهاى مىگريم كه با خون خود سيراب شد . ( او تشنه به شهادت رسيد . )
3 - بر ستارهى هدايت و درياى علم و مظهر شرافت و بلندمرتبهگى ،
4 و 5 - بر حمايتكنندهى اسلام و مظهر فداكارى و شجاعت و سخاوت ، مىگريم .
6 - و خير العالمين أبا و اما * و أطهرهم ثري عرق زكىّ
7 - لئن دفعوه ظلما عن حقوق ال * خلافة بالوشيج السمهرى
8 - فما دفعوه عن حسب كريم * و لا ذادوه عن خلق رضيّ
9 - لقد فصموا عري الاسلام عودا * و بدا في الحسين و في على
10 - و يوم الطف قام ليوم بدر * بأخذ الثار من آل النبى
6 - بر كسى كه پدر و مادرش بهترين جهانيان و پاكترين انسانها بودند .
هامش
( 1 ) - الشعر العراقى فى قرن السادس الهجرى ؛ ص 59 و 63 .
( 2 ) - همان ؛ ص 90 و 91 .
( 3 ) - همان ، ص 92 و 93 .