طلائع بن رزيك
ابو الغارات ، ملك صالح نصير الدين ، طلائع بن رزيك ، ابن صالح ارمنى « 1 » به سال 495 ( ه . ق ) در آذربايجان متولد شد . اصل او از شيعيان عراق است . وى فقيهى ممتاز و اديبى نكتهبين و قافيهپرداز و وزيرى دادگستر بود .
ملك صالح وزير الفائز باللّه خليفه فاطمى بود كه دولت فاطميان از حسن تدبيرش در سياست رعيت و انتشار امنيت و دوام صلح و صفا به استحكام و قدرت رسيد و خود در شمار ملوك بود كه به لقب « ملك صالح » نامور شد .
وى در همهى فضايل و آداب دينى و دنيوى شايسته بود و خودباختگى در ولاى ائمه اطهار ( ع ) و نشر آثارشان و دفاع از حريمشان را با دست و زبان و نظم و نثر انجام مىداد . اشعار شيوا و رسايى دارد كه گواه فضل بىكران و اعتقاد او به مذهب شيعه مىباشد . « 2 »
ابن خلكان گويد : « وى در ايام خلافت الفائز باللّه متصدى وزارت شد و مستقلا عهدهدار امور سياست و تدبير كار دولت شد و مردى صاحب فضل و دوستدار اهل فضل بود همچنين دستى بخشنده داشت و خوشبرخورد و نيكو نيز بود . » « 3 »
تأليفى به نام « الاعتماد در ردّ بر اهل عناد » دارد كه متضمن امامت على ( ع ) است . ديوانش دو جلد مىباشد كه در فنون مختلفه شعر مهارت خود را نمايان نموده است . 1400 بيت از اشعارش در مدح و ثناى اهل بيت ( ع ) است كه علامه سيد احمد عطّار كليهى اشعار او را در كتاب « رائق » ثبت گرديده است . « 4 »
روز دوشنبه نوزدهم ماه مبارك رمضان سال 566 ه ق در دهليز كاخش بىخبر مورد هجوم قرار گرفت و كشته شد ، و در كاخ وزارتخانهى قاهره ، به خاك سپرده شد . بعدها پسرش ملك عادل كه بنا به وصيت پدر جانشين او شده بود ، در نهم صفر سال 557 هجرى تابوت پدر را از قاهره به مزار تازه بنيانى كه در « قرافه » ى مصر براى او تأسيس شده بود منتقل كرد . « 5 »
* * *
1 - يا امّة سلكت ضلالا بيّنا * حتى استوى اقرارها و جحودها
2 - قلتم : ألا إنّ المعاصي لم تكن * ألّا بتقدير الإله وجودها
3 - لو صحّ ذا كان الإله بزعمكم * منع الشريعة أن تقام حدودها
4 - حاشا و كلّا أن يكون إلهنا * ينهى عن الفحشاء ثمّ يريدها « 6 »
1 - اى امتى كه آشكارا به راه ضلالت رفتى ، اعتراف و انكارت يكسان بود .
2 - گفتيد : معاصى جز به تقدير خداى جهان چهره نگشود .
3 - اگر چنين باشد ، خداى شما خود مانع اجراى فرمان خواهد بود .
4 - حاشا و كلّا كه پروردگار ما از كبيره و فحشا نهى كند و هم خواهان آن باشد .
* * *
هامش
( 1 ) - ارمنى : منسوب به ارمنيه ، نام فلات وسيعى است .
( 2 ) - الكامل ؛ ج 11 ، ص 103 .
( 3 ) - وفيات الاعيان ؛ ج 1 ، ص 259 .
( 4 ) - الغدير ؛ ج 4 ، ص 344 - 346 .
( 5 ) - خطط مقريزى ، ج 4 ، ص 317 .
( 6 ) - الغدير ؛ ج 4 ، ص 348 . ادب الطف ؛ ج 3 ، ص 100 .