يحيى حصكفى
ابو الفضل يا ابو الوفاء معين الدّين يحيى بن سلامة بن حسين بن محمّد خطيب حصكفى ، شاعر و كاتبى عربى زبان بود كه در قرن پنجم و ششم هجرى مىزيست . حدود سال 460 ه . ق . در قصبهى « طنزه » از توابع ديار بكر « 1 » متولد شد و در « حصن كيفا » « 2 » پرورش يافت و به همين جهت او را حصكفى ناميدند . وى براى تحصيل علم به بغداد رفت . علوم ادبى را نزد خطيب ابو زكريّا تبريزى و فقه شافعى را در محضر علماى آن مذهب فراگرفت و شاعر و اديبى نامور و فقيهى مجتهد كرديد . سپس به موطن خود بازگشت و خطيب و مفتى شهر ميافارقين شد و تا پايان عمر در اين شغل بود .
حصكفى را اگرچه از علماى شافعى به شمار آوردهاند ، « 3 » ولى به تصريح سمعانى در « انساب » و ابن اثير در « الكامل » و ياقوت در « ارشاد الاريب » و ابن خلكان در « وفيات الاعيان » تمايل شديد به مذهب تشيّع داشته است . « 4 » از دلايل اين عقيدت قصيده ايست در حدود صد بيت كه در مناقب اهل بيت ( ع ) سروده است . او عمرى دراز يافت و به سال 553 هجرى در ميافارقين درگذشت .
حصكفى شاعرى بزرگ و نوآور ، خطيبى توانا و نويسندهاى مشهور بود . ديوان شعر و ديوان رسائل او باقى است . منتخبات اشعار او را ، تذكرهنويسان نقل كردهاند .
* * *
1 - و مصرع الطّفّ فلا أذكره * ففي الحشامنه لهيب يقد
2 - يري الفرات ابن الرّسول ظاميا * يلقى الرّدى و ابن الدّعى يرد
3 - حسبك يا هذا و حسب من بغى * عليهم يوم المعاد الصّمد « 5 »
1 - مكان طف را ديگر ياد نمىكنم ، مكانى كه از آن آتش روشن مىشود .
2 و 3 - فرات پسر رسول خدا را تشنه مىبيند . براى ظالمان و ستمكاران و تمامى ستمكاران انتقام روز جزا كافيست .
هامش
( 1 ) - كردستان تركيه
( 2 ) - بين جزيرهى ابن عمر و شهر ميافارقين در شمال عراق .
( 3 ) - طبقات الشافعه الكبرى ؛ ج 4 ، ص 322 .
( 4 ) - اعيان الشيعه ؛ ج 1 ، ص 296 .
( 5 ) - ادب الطف ؛ ج 3 ، ص 59 .