- 3 - خداى متعال قادر بر قبيح است
متن : با آنكه قدرتش بر فعل قبيح تعلق مىگيرد ، چون نسبت قدرت او به همهء ممكنات برابر است . و اين [ عموم قدرت ] با امتناع بعدى [ صدور قبيح از خداوند ] منافات ندارد .
شرح : همهء علما بر آن رفتهاند كه خداى متعال قادر بر انجام قبيح است ، مگر نظّام . دليل بر اين مطلب آن است كه ما روشن ساختيم كه نسبت قدرت خداى متعال به همهء ممكنات برابر است ، [ و همهء ممكنات را دربر مىگيرد . ] و فعل قبيح نيز از جملهء ممكنات است و در نتيجه مندرج تحت قدرت خداى سبحان مىباشد .
[ قائل به عدم تعلق قدرت خداوند به قبيح ] احتجاج كرده است به اينكه :
صدور قبيح از خداى متعال دلالت بر نادانى يا نيازمندى او مىكند و اين هر دو در حق او محال و مرتفع است .
پاسخ اين سخن آن است كه : امتناع صدور قبيح در اينجا ، با نظر به حكمت خداوند است ، و بنابراين امتناع لاحق است و در امكان اصلى صدور قبيح از خداوند ، تأثير نمىگذارد ، و از اين رو ، مؤلف ( ره ) پس از استدلال بر مدعاى خود ، عبارتى آورد كه پاسخ شبههاى است كه در برابر آن مدعا وارد شده است ، هرچند آن شبهه را صريحا بيان نكرد . [ حاصل آنكه خداوند مثلا اگر مؤمن را در آتش دوزخ نمىسوزاند نه از آن روست كه نمىتواند چنين كند ، بلكه در عين حال كه مىتواند اين كار را بكند ، چون حكيم است ، هرگز اين كار را نخواهد كرد . پس به لحاظ قدرت خداوند ، صدور اين كار از او ممكن است ، و به لحاظ حكمت خداوند صدور اين كار از او محال است . ]
المسألة الرابعة : في أنّه يفعل لغرض قال : و نفي الغرض يستلزم العبث و لا يلزم عوده إليه .