شكم ، وآب سرد ، وخواب لذيذ ، وخانهها كه در زير آنها مىباشيد ، واز اعتدال خلقت كه در آن عيبى نباشد « 1 » .
آيهء سوم :
وَأَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَباطِنَةً
« 2 » يعنى : « كامل گردانيد بر شما نعمتهاى خود را بعضي ظاهر وبعضي باطن » .
وبعضي از قرّاء « نعمته » را به تاء خواندهاند وبعضي به صيغهء جمع واضافه به ضمير خوانده « 3 » .
ونعمت ظاهره ، بعضي گفتهاند آن است كه محسوس باشد ، وباطنه آن كه معقول باشد وبه عقل يابند ؛ يا ظاهره آنچه دانند ، وباطنه آنچه ندانند « 4 » .
ودر اكمال الدين ومناقب به سند معتبر از موسى بن جعفر عليه السّلام روايت كردهاند كه :
نعمت ظاهره ، امام ظاهر است ؛ ونعمت باطنه ، امام غايب است « 5 » .
وعلي بن إبراهيم از حضرت باقر عليه السّلام روايت كرده است كه : نعمت ظاهره ، رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلّم است وآنچه از جانب خدا آورده از معرفت خدا واقرار به يگانگى أو ؛ ونعمت باطنه ، ولايت ما أهل بيت است ودر دل محبت ما را قرار دادن است ، پس بخدا سوگند گروهى اعتقاد نمودهاند اين نعمت را ظاهر وباطن وگروهى اعتقاد كردهاند به ظاهر ودر باطن اعتقاد نكردهاند ، پس خدا اين آية را فرستاد
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ لا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قالُوا آمَنَّا بِأَفْواهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ
« 6 » يعنى : « اى رسول ! تو را به اندوه نياورند آنان كه مسارعت ومبادرت مىنمايند در كفر از آنها كه به دهنهاى خود گفتند كه : ايمان آورديم وايمان نياورده دلهاى ايشان » ، حضرت فرمود : پس شاد شد حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم در وقت نزول اين آية به سبب آنكه قبول نمىكند خدا ايمان
هامش
( 1 ) . تفسير فخر رازي 32 / 81 - 82 .
( 2 ) . سورهء لقمان : 20 .
( 3 ) . تفسير طبري 10 / 217 - 218 ؛ تفسير كشاف 3 / 499 .
( 4 ) . تفسير بيضاوى 3 / 359 .
( 5 ) . كمال الدين 2 / 368 ؛ مناقب ابن شهرآشوب 4 / 195 .
( 6 ) . سورهء مائده : 41 .