آن كه عطا كند أموال خدا را وبپرهيزد از معصيت خدا وتصديق كند به حسنى يعنى به كلمهء نيكوتر يا وعدهء نيكوتر ، پس زود باشد كه أو را مهيّا گردانيم براي امرى كه مؤدى به آسانى وراحت مىشود كه دخول بهشت باشد ؛ وامّا كسى كه بخل ورزد به مال خدا ومستغنى شود به شهوات دنيا از نعيم آخرت وتكذيب كند به حسنى كه گذشت ، پس زود باشد كه مهيّا كنيم از براي أو طريقهاى را كه مؤدى به دشوارى باشد كه دخول جهنم است » .
وأحاديث بسيار وارد شده است كه : مراد به « حسنى » در هر دو موضع ولايت است چنانچه در تفسير علي بن إبراهيم ودر بصائر الدرجات از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده است « 1 » ، ودر تأويل الآيات از آن حضرت روايت كرده است كه در تفسير آيات اين سوره فرموده :
فَأَمَّا مَنْ أَعْطى
يعنى : پس امّا كسى كه عطا كند خمس آل محمد را ،
وَاتَّقى
يعنى : وبپرهيزد از دوستى وولايت طواغيت يعنى خلفاى جور وائمهء باطل ،
وَصَدَّقَ بِالْحُسْنى
وتصديق كند به ولايت وامامت ائمهء حق ،
فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى
پس اراده نمىكند هيچ امرى از أمور خير را مگر آنكه به توفيق خدا ميسّر مىگردد از براي أو ،
وَأَمَّا مَنْ بَخِلَ
يعنى : هر كه بخل ورزد به خمس وندهد ،
وَاسْتَغْنى
يعنى :
مستغنى گردد براي خود از دوستان خدا كه ائمهء حقّند ودر علم رجوع به ايشان نكند ،
وَكَذَّبَ بِالْحُسْنى
وتكذيب كند به ولايت ائمهء حق ،
فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرى
يعنى اراده نمىكند هيچ شر وبدى را مگر آنكه ميسّر مىگردد از براي أو ،
وَسَيُجَنَّبُهَا الْأَتْقَى
« 2 » « وزود باشد كه دور كرده شود از آتش جهنم كسى كه پرهيزكارتر است » ، حضرت فرمود :
مراد از پرهيزكارتر رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلّم است وهر كه متابعت أو نمايد در همهء أقوال وافعال ،
الَّذِي يُؤْتِي مالَهُ يَتَزَكَّى
« 3 » يعنى : « آن كه مىدهد مال خود را يا آنكه زكات مىدهد يا آنكه براي تزكيهء نفس ومال خود مىدهد نه از براي ريا وسمعه » ، حضرت فرمود : مراد
هامش
( 1 ) . تفسير قمى 2 / 426 ؛ بصائر الدرجات 515 .
( 2 ) . سورهء ليل : 17 .
( 3 ) . سورهء ليل : 18 .