حديث است ظاهرتر است از تأويل ايشان به سبب آنكه
ما أُنْزِلَ إِلَيْنا
به اين تفسير انسب است ، زيرا كه نزول قرآن أولا بر رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلّم وأهل بيت أو كه در خانهء وحى حاضر بودند شده وبعد از آن به ساير مردم رسيده .
وأيضا مقرون ساختهاند به آنچه نازل شده بر إبراهيم وإسماعيل وساير پيغمبران عليهم السّلام ، پس همچنان كه در قراين اين دو فقره ذكر پيغمبران ورسولان شده ، در اين فقره نيز مناسب آن است كه « منزل إليهم » أمثال واضراب ايشان باشند از أنبياء وأوصياء عليهم السّلام .
وكلينى ونعمانى روايت كردهاند از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام در تفسير اين آية
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ
« 1 » يعنى : « واز مردم كسى هست كه مىگيرد بغير از خدا مثلي چند از آنها كه دوست مىدارند ايشان را مانند دوستى خدا » ؛ حضرت فرمود كه : اينها دوستان أبو بكر وعمرند كه ايشان را امام گرفتهاند بغير از امامي كه خدا از براي مردم قرار داده .
وأيضا فرموده است در تفسير اين آيات
وَلَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً وَأَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذابِ . إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَرَأَوُا الْعَذابَ وَتَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ . وَقالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَما تَبَرَّؤُا مِنَّا كَذلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ وَما هُمْ بِخارِجِينَ مِنَ النَّارِ
« 2 » يعنى : « اگر ببينند آنها كه ستم كردهاند بر خود - به آنچه از براي خدا شريك قرار دادهاند - در وقتي كه عذاب را ببينند در قيامت آنكه قوّت وقدرت از براي خدا است همه وآنكه خدا شديد است عقاب أو ، در وقتي كه بيزار شوند آنها كه پيشوا بودهاند از آنها كه متابعت ايشان كردهاند وببينند عذاب را وبريده شود به ايشان سببها ووسيلهها كه در ميان ايشان بود در دنيا ، وبگويند آنها كه متابعت كردهاند : كاشكى ما را بازگشتنى مىبود به دنيا پس بيزار مىشديم از ايشان چنانچه ايشان بيزار شدند از ما ، چنين مىنمايد خدا به ايشان عملهاى ايشان را حسرتها بر
هامش
( 1 ) . سورهء بقره : 165 .
( 2 ) . سورهء بقره : 165 - 167 .