نداده ؛ وحرج ، شديدترين تنگيهاست ؛
مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْراهِيمَ
مراد مائيم وبس وخدا ما را مسلمين ناميده ؛
مِنْ قَبْلُ
يعنى : در كتب گذشته ؛
وَفِي هذا
يعنى : در اين قرآن ؛
لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيداً عَلَيْكُمْ
پس رسول گواه است بر ما به آنچه رسانيديم از جانب خدا ، ومائيم گواهان بر مردم پس هر كه راست گويد در روز قيامت تصديق أو مىكنيم وهر كه دروغ گويد در روز قيامت تكذيب أو مىكنيم « 1 » .
ودر قرب الإسناد از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده است كه حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم فرمود كه : حضرت عزت به امّت من سه خصلت عطا كرده كه نداده است آنها را مگر به پيغمبرى :
أول آنكه : خدا پيغمبرى كه مىفرستاد به أو مىفرمود كه : سعى كن در دين وبر تو حرجى نيست ، وبه امّت من خطاب فرمود كه
وَما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ
ومراد به حرج ، تنگى است .
دوم آنكه : خدا پيغمبرى كه مىفرستاد به أو وحى مىفرمود كه : هرگاه تو را امرى روى دهد كه مكروه تو باشد دعا كن مرا تا مستجاب گردانم دعاى تو را ، وبه امّت من اين را عطا كرد در آنجا كه فرمود
ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ
« 2 » يعنى : « دعا كنيد وبخوانيد مرا تا مستجاب گردانم دعاى شما را » .
سوم آنكه : چون خدا پيغمبرى مىفرستاد أو را گواه بر قومش مىگردانيد وامّت مرا بر خلق گواه گردانيد چنانچه فرموده است
لِيَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيداً عَلَيْكُمْ وَتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ
« 3 » .
وابن بابويه در اكمال الدين روايت كرده كه : حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام در أيام خلافت عثمان در حضور جمعى از مهاجران وأنصار فرمود كه : سوگند مىدهم شما را بخدا كه آيا مىدانيد كه خدا در سورهء حج فرستاد
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَاسْجُدُوا وَاعْبُدُوا
هامش
( 1 ) . تفسير فرات كوفي 275 ؛ كافى 1 / 191 ؛ تأويل الآيات الظاهرة 1 / 351 .
( 2 ) . سورهء غافر : 60 .
( 3 ) . قرب الإسناد 84 .