هر كه را مىخواهد وهدايت مىكند بسوى خود هر كه أجابت تو مىكند - بسوى ولايت علي بن أبي طالب عليه السّلام - « 1 » .
وأيضا محمد بن العباس از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده است كه حضرت علي بن الحسين عليه السّلام فرمود كه : مثل ما در كتاب خدا مثل مشكاة است ، پس مائيم مشكاة - ومشكاة سوراخى است كه چراغ را در آن مىگذارند - وچراغ در زجاجه است ، وزجاجه ، محمد صلّى اللّه عليه وآله وسلّم است ؛
كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ
علي بن أبي طالب عليه السّلام است ؛
نُورٌ عَلى نُورٍ
قرآن است ؛
يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشاءُ
خدا هدايت مىكند بسوى ولايت ما هر كه را دوست مىدارد « 2 » .
چهارم : علي بن إبراهيم روايت كرده است از حضرت صادق عليه السّلام كه : حضرت باقر عليه السّلام در تفسير اين آية
اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ
فرمود : ابتدأ نمود به نور خود مثل هدايت أو در دل مؤمن ؛
كَمِشْكاةٍ فِيها مِصْباحٌ
مشكاة ، اندرون مؤمن است ؛ وقنديل ، دل اوست ؛ ومصباح ، نوري است كه خدا در دل أو قرار داده است ؛
يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ
شجرهء مباركه ، مؤمن است ؛
لا شَرْقِيَّةٍ وَلا غَرْبِيَّةٍ
يعنى : در ميان كوه واقع شود ، نه شرقي باشد كه نزديك غروب آفتاب بر آن نتابد ، نه غربى باشد كه در وقت طلوع آفتاب بر آن نتابد ، بلكه در هنگام طلوع وغروب وساير أوقات بر آن تابد ؛
يَكادُ زَيْتُها يُضِيءُ
يعنى : نزديك است آن نوري كه خدا در دل أو قرار داده روشنى بخشد هر چند سخن نگويد ؛
نُورٌ عَلى نُورٍ
يعنى : فريضة بر بالاى فريضة وسنّت بر بالاى سنّت ؛
يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشاءُ
يعنى : هدايت مىكند خدا بسوى فريضهها وسنّتهاى أو هر كه را خواهد ؛
وَيَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ
« 3 » فرمود : پس اين مثلي است كه خدا براي مؤمن زده است ، پس مؤمن مىگردد در پنج نور : داخل شدنش در هر كار نور است ، وبيرون رفتنش نور است ، وسخنش نور است ، وعلمش نور است ، وبازگشتنش در
هامش
( 1 ) . تفسير فرات كوفي 283 - 285 .
( 2 ) . تأويل الآيات الظاهرة 1 / 359 - 360 .
( 3 ) . سورهء نور : 35 .