كند از زنان مؤمنان هر كه باشد بىمهر واين هبه وبخشش است وحلال نيست بخشش مگر براي رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلّم واما از براي غير آن حضرت پس صلاحيت ندارد نكاح بىمهر چنانكه حق تعالى در قرآن فرموده است .
راوي گفت : چه معنى دارد آنچه حق تعالى فرموده است
تُرْجِي مَنْ تَشاءُ مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْكَ مَنْ تَشاءُ
« 1 » يعنى : « دور مىكنى هر كه را مىخواهى از ايشان وجا مىدهى بسوى خود هر كه را مىخواهى » ؟ حضرت فرمود : مراد آن است كه هر كه را مىخواهى از زنان نكاح مىكنى وهر كه را نمىخواهى نكاح نمىكنى ، وآنكه حق تعالى فرمود كه حلال نيست براي زنان تو بعد از اين ، مراد آن زنانند كه حق تعالى بر همه كس حرام كرده است در آيهء ديگر يعنى مادران ودختران وخواهران وساير زنان محرّمه بر مؤمنان ، واگر چنان باشد معنى آية كه سنّيان مىگويند كه بعد از اين آية زن خواستن بر آن حضرت حرام شد وبدل كردن زنانى كه داشت حرام بود بر أو ، هرآينه خدا بر شما زنى چند حلال كرده خواهد بود كه بر أو حلال نكرده باشد زيرا كه شما اختيار داريد در بدل كردن هر زنى كه خواهيد وخواستگارى نمودن هر زنى كه اراده كنيد « 2 » .
مؤلف گويد كه : بر اين مضمون أحاديث بسيار است « 3 » ؛ وقول بعضي از مفسران در تفسير اين آية اين است « 4 » ؛ وبعضي گفتهاند كه : بعد از آنكه حضرت زنان خود را مخيّر گردانيد ميان اختيار آن حضرت واختيار دنيا وايشان اختيار آن حضرت كردند حق تعالى بر آن حضرت حرام كرد كه زن ديگر بعد از ايشان بخواهد يا آنكه ايشان را بدل كند « 5 » ؛ وبعضي گفتهاند : در أول اين حكم مقرر گرديد وبعد از آن منسوخ شد « 6 » . وآنچه در
هامش
( 1 ) . سورهء احزاب : 51 .
( 2 ) . كافى 5 / 387 - 388 .
( 3 ) . رجوع شود به كافى 5 / 388 - 391 وتهذيب الأحكام 7 / 450 .
( 4 ) . تفسير عياشى 1 / 230 ؛ مجمع البيان 4 / 367 .
( 5 ) . تفسير تبيان 8 / 355 - 356 ؛ مجمع البيان 4 / 367 .
( 6 ) . تفسير تبيان 8 / 356 ؛ مجمع البيان 4 / 367 .