الْمُؤْمِنِينَ وَإِرْصاداً لِمَنْ حارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ وَلَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنا إِلَّا الْحُسْنى وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ
« 1 » يعنى : « وآن جماعتى كه اخذ كردند مسجدى براي ضرر رسانيدن - به أهل مسجد قبا يا به ساير مسلمانان - وبراي جدائى انداختن ميان مسلمانان وپراكنده كردن ايشان از حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم وانتظار بردن كسى كه محاربه كرد با خدا ورسول پيشتر - يعنى أبو عامر راهب - وسوگند ياد مىكنند به دروغ كه ما اراده نكرديم به ساختن مسجد مگر امر نيكى را وخدا گواهى مىدهد كه ايشان دروغگويانند » « 2 » .
علي بن إبراهيم وشيخ طبرسى وديگران روايت كردهاند كه : چون قبيلهء بنى عمرو بن عوف مسجد قبا را ساختند واز حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم التماس كردند كه در مسجد ايشان نماز كرد حسد بردند بر ايشان گروهى از بنى غنم بن عوف وگفتند : مسجدى بنا مىكنيم كه در آن نماز كنيم وبه نماز محمد حاضر نشويم ؛ وايشان دوازده نفر بودند ؛ وبعضي گفتهاند پانزده نفر بودند « 3 » .
وبه روايت علي بن إبراهيم : به خدمت آن حضرت آمدند وگفتند : يا رسول اللّه ! رخصت مىدهى ما را كه مسجدى بنا كنيم در قبيلهء بنى سالم از براي بيماران وپيران وشبهاى باران ؟ حضرت ايشان را رخصت داد ، وچون مسجد را ساختند به خدمت آن حضرت آمدند وگفتند : يا رسول اللّه ! مىخواهيم كه به مسجد ما بيائى ونمازگزارى تا موجب بركت گردد براي ما ، ودر آن وقت حضرت متوجه غزوهء تبوك بود ؛ حضرت فرمود كه : من بر جناح سفرم چون از اين سفر برگردم ان شاء اللّه خواهم آمد ، پس چون حضرت از تبوك مراجعت نمود وايشان بسوى آن اراده معاودت نمودند حق تعالى اين آيات را در شأن مسجد ايشان فرستاد وكفر أبو عامر راهب را ظاهر گردانيد « 4 » .
هامش
( 1 ) . سورهء توبه : 107 .
( 2 ) . تفسير امام حسن عسكرى عليه السّلام 481 - 488 .
( 3 ) . رجوع شود به تفسير قمى 1 / 305 ومجمع البيان 3 / 72 وأسباب النزول 264 وتفسير بغوى 2 / 326 وتفسير غرائب القرآن 3 / 528 وتفسير البحر المحيط 5 / 101 .
( 4 ) . تفسير قمى 1 / 305 .