حضرت فرمود كه : كسى را خبر مده ؛ وحذيفة گفت كه : ايشان از قريش بودند « 1 » .
وشيخ مفيد وشيخ طبرسى وديگران روايت كردهاند كه : حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم در ماه رجب سال هشتم هجرت متوجه جنگ تبوك گرديد زيرا كه حق تعالى به أو وحى نمود كه مىبايد خود بيرون روى ومردم را با خود بيرون ببرى ومتوجه جنگ روم گردى ، وآن حضرت را اعلام نمود كه در اين سفر تو را احتياج به جنگ نخواهد شد وبىجهاد وبىشمشير كار تو صورت خواهد يافت . وغرض از اين جنگ اين بود كه مؤمن ومنافق أصحاب آن حضرت جدا شوند ونفاقى كه در سينههاى جماعتى پنهان بود ظاهر گردد .
پس حضرت ايشان را طلب نمود براي جنگ بلاد روم واين در هنگامى بود كه ميوههاى أهل مدينه رسيده بود وهوا در غايت گرمى بود ، پس اين سفر بر ايشان دشوار نمود از جهات بسيار : از جهت دورى راه وگرمى هوا وقوّت دشمن وخوف ضايع شدن ميوهها ، وبه اين سبب أكثر صحابه تثاقل نمودند از بيرون رفتن وبعضي با نهايت دشوارى حركت كردند ، پس حضرت نامهها نوشت به قبايل عرب كه هر كه در اسلام داخل شده است به اين جنگ حاضر شود ، وتأكيد بسيار در باب جهاد نمود ؛ وچون مهياى بيرون رفتن شد خطبهء بليغى أداء نمود وبعد از حمد وثناى الهى ترغيب نمود مردم را بر تقويت ضعيفان ومتحمل شدن خرج فقيران وانفاق كردن مال در راه خدا ، پس بسيارى از منافقان از جهت نام وننگ مالها آوردند وجمعى از مؤمنان خالص به قدر توانائى خود آنچه توانستند حاضر كردند ، واز جملهء منافقان عثمان بن عفان چند اوقيه نقره به خدمت حضرت آورد وعبد الرحمن بن عوف وطلحه وزبير وگروهى از منافقان مالها از براي ريا وسمعه آوردند ، پس حق تعالى آيهاى چند از قرآن فرستاد ونيّتهاى فاسد پنهان ايشان را ظاهر گردانيد ، وعباس نيز در آن جنگ مال بسيار آورد . پس حضرت فرمود كه خيمهها را در ثنية الوداع برپا كردند تا آنكه حاضر شدند هر كه قبول دعوت آن حضرت نموده بود از مهاجران وأنصار واز قبايل عرب از بنى كنانه ومزينه وجهينه وطىّ وتميم وأهل مكة ،
هامش
( 1 ) . خرايج 1 / 100 .