هرگز ، وزينت يافته شد اين گمان در دلهاى شما وگمان برديد گمان بد وبوديد شما گروهى هلاكشدگان » .
علي بن إبراهيم روايت كرده است كه : چون پيغمبر صلّى اللّه عليه وآله وسلّم از حديبيه بسوى مدينه مراجعت نمود متوجه جنگ خيبر شد ، پس آنها كه در جنگ حديبيه نرفتند دستوري طلبيدند كه در اين جنگ بروند وحق تعالى فرستاد
سَيَقُولُ الْمُخَلَّفُونَ إِذَا انْطَلَقْتُمْ إِلى مَغانِمَ لِتَأْخُذُوها ذَرُونا نَتَّبِعْكُمْ يُرِيدُونَ أَنْ يُبَدِّلُوا كَلامَ اللَّهِ قُلْ لَنْ تَتَّبِعُونا كَذلِكُمْ قالَ اللَّهُ مِنْ قَبْلُ فَسَيَقُولُونَ بَلْ تَحْسُدُونَنا بَلْ كانُوا لا يَفْقَهُونَ إِلَّا قَلِيلًا
« 1 » « زود باشد كه بگويند بازماندگان - از حديبيه - آنگاه كه برويد بسوى غنيمتها - يعنى غنائم خيبر - تا بگيريد آنها را : بگذاريد ما را تا پيروى كنيم شما را ، مىخواهند تغيير دهند سخن خدا را - كه فرموده است كه غير أهل حديبيه به اين حرب نروند - بگو هرگز از پى نخواهيد آمد چنين گفته است خدا پيش از تهيهء شما ، پس زود باشد كه گويند : خدا چنين نگفته است بلكه شما حسد مىبريد بر ما ، بلكه منافقان نمىيابند چيزى را مگر اندكى » « 2 » .
پس حق تعالى فرمود كه
وَعَدَكُمُ اللَّهُ مَغانِمَ كَثِيرَةً تَأْخُذُونَها فَعَجَّلَ لَكُمْ هذِهِ وَكَفَّ أَيْدِيَ النَّاسِ عَنْكُمْ وَلِتَكُونَ آيَةً لِلْمُؤْمِنِينَ وَيَهْدِيَكُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً
« 3 » يعنى : « وعده داده است شما را خدا غنيمتهاى بسيار كه خواهيد گرفت آنها را - مانند غنيمتهاى فارس وروم وغير آنها - كه بدست عساكر مسلمانان آمد - پس به تعجيل داد شما را كه اين غنيمت يعنى غنيمت خيبر وبازداشت دستهاى مردمان را از شما تا سالم مانيد وتا باشد آن غنيمت نشانهاى مؤمنان را بر راستى گفتار پيغمبر صلّى اللّه عليه وآله وسلّم وبراي آنكه هدايت كنند شما را به راه راست .
پس حق تعالى فرمود كه
وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ
هامش
( 1 ) . سورهء فتح : 15 .
( 2 ) . تفسير قمى 2 / 315 .
( 3 ) . سورهء فتح : 20 .