كلينى وعلي بن إبراهيم به سند صحيح از حضرت صادق عليه السّلام روايت كردهاند كه : در أول اسلام مقرر بود كه هر كه در شب ماه مبارك رمضان به خواب رود خوردن وآشاميدن بر أو حرام مىشود ، وچون حضرت در ماه مبارك رمضان حكم كرد به كندن خندق خوات بن جبير انصارى برادر عبد اللّه بن جبير كه در أحد شهيد شد در خندق كار مىكرد ومرد پير ضعيفى بود ، چون شب به خانه برگشت به أهل خود گفت : طعامي حاضر داريد كه افطار كنم ؟ گفتند : نه به خواب مرو تا بزودى طعامي مهيا كنيم ؛ چون تكيه كرد بىاختيار به خواب رفت ، گفتند : به خواب رفتى ؟ گفت : آرى ، پس طعام نخورد وبامداد به خندق آمد ومشغول كار شد ودر اثناى كار غش بر أو طارئ مىشد ، چون حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم بر أو گذشت وحال أو را مشاهده كرد پرسيد : چرا به اين حالي ؟ أو كيفيت واقعهء شب را عرض كرد ، پس حق تعالى به سبب أو منّت گذاشت بر مسلمانان وفرستاد
كُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ
« 1 » يعنى : « بخوريد وبياشاميد تا ظاهر شود براي شما ريسمان سفيد صبح از ريسمان سياه شب » « 2 » .
پس علي بن إبراهيم روايت كرده است كه : حضرت از كندن خندق فارغ شد سه روز پيش از آمدن قريش ، وبراي خندق هشت در مقرر فرمود وبر هر درى يك مرد از مهاجران ويك مرد از أنصار با گروهى مقرر فرمود كه حراست نمايند . پس قبائل قريش وكنانه وسليم وهلال با حي بن اخطب آمدند وقريش با حلفاى خود كه ده هزار كس بودند در ما بين « جرف » و « غابه » فرود آمدند وغطفان وتوابع ايشان از أهل نجد در جانب أحد فرود آمدند ؛ وحضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم با سه هزار نفر از صحابه از مدينه بيرون آمدند « 3 » .
هامش
( 1 ) . سورهء بقره : 187 .
( 2 ) . كافى 4 / 98 - 99 ؛ تفسير قمى 1 / 66 ؛ مجمع البيان 1 / 280 ودر آن بجاى « خوات » ، « مطعم » مذكور شده است .
( 3 ) . رجوع شود به تفسير قمى 2 / 179 ومجمع البيان 4 / 341 - 342 .