هرگز نگريخته است بهتر است از كسى كه در مواطن متعددة گريخته است ، وكسى كه پيش از همه ايمان آورده است بهتر است از كسى كه بعد از أو ايمان آورده است « 1 » .
كلينى به سند معتبر روايت كرده است : أبو دجانهء انصارى در روز أحد عمامه بر سر بست وعلاقهء عمامه را بر پشت دوش خود انداخت ودر ميدان قتال از روى تبختر واختيال جولان مىكرد ومبارز مىطلبيد ، حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم فرمود : اين راه رفتن را خدا دشمن مىدارد مگر در قتال در راه خدا « 2 » .
مؤلف گويد : ابن أبي الحديد وابن أثير وساير مورخان ومفسران عامه أكثر احاديثى را كه در باب ثبات قدم أمير المؤمنين عليه السّلام ومواسات آن حضرت وكشتن شجاعان قريش وعلمداران ايشان كه سابقا ايراد نموديم ذكر كردهاند واعتراف كردهاند كه قريب به نصف كشتگان مشركان در آن جنگ به شمشير آن حضرت كشته شدند « 3 » ، وخلافي نكردهاند در آنكه آن حضرت نگريخت « 4 » ، واتفاق كردهاند بر آنكه عثمان در آن جنگ گريخت ورفت تا « اعوص » وبعد از سه روز پيدا شد وحضرت به أو فرمود : خوش پهناور گريختى « 5 » ؟ !
وواقدى وجمع كثيرى از ايشان با شيعه متفقند در گريختن عمر ونقل كردهاند كه :
ضرار بن الخطاب سر نيزهاى بر عمر زد وگفت : اين نعمتي است كه مىبايد شكرش را بعمل آورى كه تو را نكشتم « 6 » ؛ وأكثر ايشان گفتهاند : أبو بكر نگريخت با آنكه همه اتفاق كردهاند كه از أو هيچ چنگى وجراحت زدني وجراحت يافتنى نقل نشده است « 7 » ؛ وزيادة از اين
هامش
( 1 ) . تفسير فرات كوفي 94 - 96 .
( 2 ) . كافى 5 / 8 ؛ وسائل الشيعة 15 / 15 .
( 3 ) . شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد 15 / 54 ؛ المعيار والموازنة 90 .
( 4 ) . رجوع شود به مجمع البيان 1 / 524 ومغازى 1 / 240 وتفسير فخر رازي 9 / 51 وشرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد 15 / 19 .
( 5 ) . رجوع شود به شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد 15 / 21 وكامل ابن أثير 2 / 158 وتفسير فخر رازي 9 / 50 وتاريخ طبري 2 / 69 والبداية والنهاية 4 / 29 والإصابة 3 / 95 .
( 6 ) . مغازى 1 / 282 ؛ شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد 15 / 20 .
( 7 ) . شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد 15 / 21 .