على بن مهزيار ، على بن ابراهيم بن مهزيار است كه او را بجدش نسبت ميدهند ( و على بن مهزيار مىگويند ) و او برادرزادهء على بن مهزيار مشهور است . چه اگر او همان على بن مهزيار باشد بعيد است كه اين زمان را درك كرده باشد . مؤيد اين مطلب اينست كه : در سند اين خبر ، محمد بن على بن مهزيار ، على بن مهزيار را جد خود دانسته . البته اين هم در صورتى است كه كلمه « ابن » در بين لفظ ابو جعفر و محمد حذف شده باشد .
احتمال دارد خبرى كه پيشتر از على بن ابراهيم بن مهزيار نقل شد با اين روايت يكى باشد هر چند امكان تعدد آن نيز هست ولى ظاهر اينست كه هر دو يكى هستند و نسخه نويسان و راويان آن اشتباه نمودهاند . « 1 »
هامش
( 1 ) بطورى كه در اين باب از نظر خوانندگان گذشت ، اين روايات كه مضمون آن نزديك بهم است ، از سه تن بنام « ابن مهزيار » نقل شده است : نخست از على بن ابراهيم مهزيار ، دوم از ابراهيم بن مهزيار ، و سوم از على بن مهزيار . اختلاف روايات و راويان آنها ، موجب تحير دانشمندان حديث و علماى رجال شده است .
محدّث متتبع بصير علامهء نورى در نجم الثاقب باب هفتم ؛ ميگويد : « به نظر حقير اشتباهى در اسم شده و حكايت على را گاهى نسبت به او ميدهند و گاهى بابراهيم و دو واقعه نقل ميكنند ، و ظاهرا يك واقعه باشد و اللَّه العالم ! » محدث قمى نيز در « الكنى و الالقاب » مينويسد : ابو الحسن از على بن مهزيار اهوازى دورقى ؛ پدرش نصرانى بود ، و گويند كه خود على نيز در كوچكى نصرانى بوده است ، ولى بعد مسلمان شد و از فقها بشمار آمد ؛ از شاگردان حضرت امام رضا و امام جواد و امام هادى عليهم السلام ؛ و از اصحاب خاص آن حضرت و نمايندگى وى و امام هادى را داشته است . . .
« و بايد دانست كه وى غير از على بن ابراهيم مهزيار است كه بعد از بيست حج كه براى تشرف بحضور امام زمان نمود ؛ سرانجام بملاقات حضرت شرفياب شد . چنان كه در 13 بحار - الانوار خبر آن آمده است ، ولى آن خبر بعدا مفصلتر از كتاب كمال الدين از ابو اسحاق ابراهيم ابن مهزيار نقل شده است ! و اين ابراهيم بن مهزيار از سفراى مهدى ( ع ) است كه سيد بن طاوس او را از وكلا و ابواب معروف ناحيه مقدسه امام عصر ( ع ) شمرده است كه معتقدين به امام حسن عسكرى ، در بارهء آنها اختلافات نظرى نداشتهاند » .
در « قاموس الرجال » جلد اول ميگويد : « خبر ابراهيم بن مهزيار « شاذ » است مانند على بن مهزيار . زيرا مشتمل است بر وجود برادرى بنام موسى براى امام زمان كه با وى در غيبت بسر ميبرد ؛ و اين بر خلاف اجماع علماى اماميه است » .
به نظر ما ناقلان اين سه واقعه يكنفر بوده ، و او هم چنان كه مؤلف عاليقدر فرموده است :
على بن ابراهيم بن مهزيار ، برادرزادهء على بن مهزيار معروف است . زيرا على بن مهزيار آخرين بار وكيل امام على النقى متوفاى سال 254 هجرى بوده ؛ و بنا بر اين ؛ اگر وى بعد از غيبت امام زمان ارواحنا فداه بيست مرتبه به حج رفته تا بالاخره بفيض ملاقات حضرت نائل شده باشد ؛ كاملا مطابقت دارد .
ولى ابن مهزيار مدفون در اهواز ؛ كدام يك از اينان است كه نام برديم ؛ درست براى ما روشن نيست .