هل ما بقى الّا كما قد فاتنا * يوم يمرّ و ليلة تحدونا
يعنى : از زندگى و درازى آن بتنگ آمدم و چندان عمر كردم كه از عمرم صد سال گذشت . صد سال آمد و بعد از آن دويست سال ديگر و چند سالى را بر آن اضافه نمودم ، آيا آنچه از عمر من مانده مانند گذشته نيست ؟ ! روزى مىآيد و شبى براى سرگرمى ما آهنگ حدى را كه براى شتران ميخوانند ، مينوازد ! و هم او گفته است :
اذا ما المرء صمّ فلم يكلّم * و أودى سمعه الّا ندايا
و لاعب بالعشىّ بنى بنيه * كفعل الهرّ تحترش العطايا
يلاعبهم و ودّوا لو سقوه * من الذيقان مترعة ملايا
فلا ذاق النّعيم و لا شرابا * و لا يشفى من المرض الشّفايا
يعنى : موقعى كه مرد بر اثر پيرى كر شد با وى سخن نميگويند . گوش او نمىشنود ، مگر فرياد بلند را . چندان خرف شود كه مانند اطفال با نوادهگان خود ببازى ميپردازد ، همچون گربه كه چون جانور « عظايه » را صيد كند با آنها بازى نمايد و جانوران مزبور هم دوست مىدارند كه كاسههاى زهر خود را بوى بنوشانند . و هم آنها دوست دارند كه گربه هيچ وقت خوردنى و آشاميدنى تناول نكند و هيچ گاه از بيمارى شفا نيابد !
دويد بن نهد
دويد بن نهد بن فهد بن زيد بن لبس بن اسود بن اسلم بن الحاف بن قضاعة بن مالك بن مرة بن مالك بن حمير ، نيز بگفتهء أبو حاتم سيستانى چهار صد و پنجاه و شش سال در جهان زيست . ابن دريد « 1 » ميگويد : دويد بن از معمرين است ، عرب كسى
هامش
( 1 ) ابن دريد - بضم دال و فتح راء : محمد بن حسن بن دريد ازدى از مردم بصره و شيعه امامى مذهب بوده است . ابن دريد از ادبا ، شعرا و محدثين بزرگ است ، و در نحو و لغت مهارت داشته است . شاگرد ريّاشى و ابو حاتم سيستانى و از لحاظ نيروى حافظه نظير نداشته است .
گويند اگر ديوان شعرى را يك بار ميخواندند ، از اول تا آخر حفظ ميكرد ! مسعودى مينويسد : ابن دريد كسى است كه در عصر ما در فنّ شعر در بغداد يگانه ، و در لغت سرآمد همگان است ، و در شعر و لغت جانشين خليل بن احمد نحوى است . . .
كتاب « الجمهره » در لغت از مصنّفات اوست كه از حفظ نوشته جز در باب « همزه » و « لفيف » كه محتاج بمراجعه گرديد ! كتاب الجمهره و « المقصورهء » ابن دريد از كتب پر ارزش و معتبر و مشهور است كه بسيارى از دانشمندان بشرح آن پرداختند . . .
ابن شهرآشوب مازندرانى ابن دريد را از شعراى اهل بيت عصمت ( ع ) بشمار آورده . ابن دريد در سال 321 در بغداد وفات يافت .
در همان روز هم ابو هاشم جبائى دانشمند كلامى درگذشت . از اين رو مردم گفتند : امروز علم لغت و علم كلام ، با مرگ ابن دريد و ابو هاشم مرد ! ( الكنى و الالقاب ) .