است كنايه از قائم عليه السّلام باشد ، و احتمال هم ميرود كه از علامات ظهور باشد و « طلوعكنندهء مشرق » براى اينست كه ظهور آن حضرت از مكه است كه در شرق مدينه قرار دارد . يا اينكه اجتماع سپاهش و توجه آن حضرت براى فتح شهرها و كشورها از « كوفه » است كه نسبت به مكه و مدينه در شرق قرار دارد « 1 » و نيز در يكى از خطبههاى نهج البلاغه ميفرمايد : ( چون قائم ما ظهور كند ) هواى نفس را بهدايت و رستگارى برميگرداند ( يعنى گمراهان را به راه راست دلالت مىكند ) و اين در زمانى است كه هدايت بهواى نفس تبديل شود . و رأى به قرآن برگردد ( تا مردم بجاى اظهار رأى از دستور قرآن الهام بگيرند ) اين در زمانى است كه مردم قرآن را برأى خود مبدل كنند تا اينكه ( قيافهء مخوف ) جنگ و خونريزى مانند شير درنده و خشمگين با قوتى هر چه تمامتر بشما روى آورد ، و همچون شترى كه پستانهاى پر شير دارد ( يعنى شربت مرگ ) پديد آيد كه نوشيدن شير آن نخست شيرين و در پايان ، تلخ مىباشد .
آگاه باشيد ! آنچه ( امروز خبر مىدهم ) فردا واقع مىشود ، و به زودى با آنچه نمىشناسيد ( يعنى اطلاع نداريد ) مىآيد ، حاكمى غير از طبقهء حكام و سلاطين كارگردانان را ( كه زمام امور مردم را در دست دارند ) ببدى اعمال و كردارشان كيفر دهد ، و زمين آنچه در دل دارد براى او بيرون آورد ، و كليدهاى ( شهرهاى روى زمين ) بوى تسليم شود . آنگاه روش دادگسترى را بشما نشان دهد و آنچه از كتاب ( قرآن ) و سنت ( پيغمبر ) ترك شده ، همه را زنده گرداند « 2 »
باز هم گفتارى از ابن ابى الحديد
مؤلف : ابن ابى الحديد شارح نهج البلاغه در شرح يكى از خطبههاى حضرت ميگويد : شيخ ما ابو عثمان و ابو عبيده گفتهاند از جعفر بن محمد ( امام ششم عليه السّلام ) روايت شده كه آن حضرت از پدرانش نقل كرده كه فرمود : آگاه باشيد ! نيكان عترت
هامش
( 1 ) در صفحهء 336 توضيح داديم كه منظور از شرق در اين گونه روايات ، شرق نسبى است . ملاحظه ميكنيد كه علامهء مجلسى نيز پيش از آنكه سيد باب بهوس ادعاى امام زمانى بيافتد و گلپايگانى شرق را شيراز و ايران بداند ، چگونه معنى كرده است ؟ !
( 2 ) نهج البلاغه فيض الاسلام صفحه 415