گفتار ابن ابى الحديد
مؤلف : ابن ابى الحديد در شرح اين خطبه ميگويد : سيّد رضى « 1 » اين خطبه
هامش
( 1 ) ابو الحسن محمد بن الحسين بن موسى علوى بغدادى معروف به ( سيّد رضى ) يا ( شريف رضى ) يكى از بزرگترين نوابغ شيعه است . وى فرزند طاهر ذو المناقب ، نقيب علويان عصر ، و دخترزادهء ناصر كبير است كه از علما و رزمجويان و سالها در مازندران با سامانيان جنگها كرد .
سيد رضى در سال 359 هجرى ، چهار سال بعد از برادر عاليقدرش ( سيّد مرتضى ) رئيس شيعيان عصر ، در بغداد متولد گرديد ، و همان جا بسال 406 بسن 47 سالگى بجهان باقى شتافت .
از پنجسالگى همراه برادرش سيّد مرتضى نزد شيخ مفيد بآموختن فقه و ديگر علوم دين پرداخت ، و در نزد استادان مشهورى مانند : سيرافى ، قاضى عبد الجبار معتزلى ، محمد بن عمران مرزبانى ، على بن عيسى رمانى ، ابو موسى تلّعكبرى ، محمد بن خوارزمى ، ابو اسحاق زجّاج ، اخفش ، ابن جنّى ، ابن نباته ، كه همه از اساتيد مسلّم عصر و مبتكرين علوم عربيت بودند ، صرف و نحو ، كلام ، تفسير و حديث و عروض و بلاغت و اصول را فرا گرفت .
در ده سالگى بسرودن شعر پرداخت . در هفده سالگى دست بتأليف و تصنيف زد ، در بيست و سه سالگى از تمام علوم متداول عصر بىنياز گشت . سيد رضى در عزت نفس ، وفادارى ، سخاوت و ساير ملكات فاضله ، مانند نداشت .
كتاب « نهج البلاغه » مشهورترين آثار سيد رضى است . وى در اين كتاب سخنان جاويدان مولاى متقيان على عليه السلام را از كتب مختلف سنى و شيعه استخراج و پس از بررسى و تحقيق در بارهء متن و سند آن در چهار قسمت : خطابهها ، كلمات ، نامهها ، سخنان كوتاه ( كلمات قصار ) تنظيم و با مقدمه پر ارزش و توضيحات لازم ، در اين كتاب جمع آورى كرده است . متأسفانه جمعى از متعصّبين اهل تسنن چندان از مرز واقع بينى و انصاف بدورند ، كه همه نهج البلاغه يا بعضى از آن را ساخته سيد رضى دانستهاند ! در صورتى كه امروز دانشمندان منصف سنى و حتى غريبان نيز ، اعتراف دارند كه گويندهء نهج البلاغه كسى جز امير بلغاء على عليه السلام نيست .