نظريهء علامهء مجلسى در حق اليقين و عين الحيات راجع به تمام فرقههاى صوفيه شيعه و سنى
علّامهء مجلسى در كتاب فارسى « حقّ اليقين » كه آخرين تأليف پر اثر و ذى قيمت اوست ، و همان است كه مرحوم سيد عبد اللَّه شبر ، آن را با جزئى تغييرى به عربى ترجمه كرده است ، در مبحث اثبات وجود خدا ، و بحث صفات سلبيهء بارى تعالى مينويسد : هفتم آنكه حق تعالى با چيزى متحد نميشود . زيرا كه اتحاد اثنين ( دو چيز ) محال است و او را زن و فرزند نمىباشد ، و در چيزى حلول نميكند . چنان كه نصارى ميگويند كه حضرت عيسى فرزند خداست ، يا آنكه خدا در او حلول كرده است . يا با او متحد شده است ، و اينها همه مستلزم عجز و نقص حق تعالى است ، و عين كفر است . و آنچه صوفيه ميگويند كه حق تعالى عين اشياء است ، يا آنكه ماهيّات ممكنه امور اعتباريّهاند و عارض ذات حق شدهاند ، يا آنكه خدا در عارف حلول مىكند ( ! ) و يا با او متحد مىشود ( ! ) همه اين احوال عين كفر و زندقه است ! علّامهء مجلسى در موارد بسيارى از كتاب « عين الحيات » كه آن را نيز به فارسى ساده در مواعظ و اندرز نوشته است در بارهء نكوهش صوفيه و بدعتها و پندارهاى واهى و مفاسد تصوف سخن گفته است .
از جمله در بارهء چلّهنشينى كه شعار مشايخ صوفيه است و حتى بدروغ نسبت به خود مجلسى و پدرش هم دادهاند ، در « لمعه هشتم » كتاب مزبور مينويسد : بايد عقل را سخيف و ضعيف نكنند به ترك حيوانى ( خوردن گوشت ) و مثل آنها . زيرا مدار تميز امور بر عقل است ، و عقل كه ضعيف شد زود فريب اهل باطل را مىخورد . چنانچه در احاديث ترك گوشت اشعار به اين معنى بود ، و ظاهرا شيطان اين عبادت ترك گوشت و حيوانى را كه مخالف طريقهء شرع است ، براى بعضى از مبتدعين صوفيه مقرر ساخته است ، كه چون چهل روز در سوراخى نشستند و قوا را ضعيف كردند ، اوهام و خيالات بر عقل ايشان مستولى مىشود ، و از راه و هم چيزها در خيال ايشان بهم ميرسد .