داديم كه با ما مكاتبه نموده بودند » .
مؤلف : حاصل جواب حضرت اينست كه اين عده كه نامهاى آنها در توقيع برده شده نامه به من نوشته و سؤالاتى نموده بودند و من هم با ذكر اسامى آنها جواب دادم ، ولى على بن محمّد در ميان آنها با من مكاتبه نكرده بود لذا من هم نام او را نبردم و اين دليل بر تقصير و گناه او نيست « 1 »
توقيعى كه بافتخار شيخ مفيد صادر گشت
احمد بن على بن ابى طالب طبرسى در كتاب « احتجاج » مىنويسد : مكتوبى در اواخر ماه صفر سال 410 ( هجرى ) از ناحيهء مقدسهء امام زمان عليه السّلام به شيخ مفيد محمّد ابن محمّد بن نعمان قدس اللَّه روحه رسيد رساننده آن مكتوب گفته است كه آن را از ناحيه - اى متصل بحجاز آورده ، مضمون توقيع اينست : اين مكتوبى است براى برادر با - ايمان و دوست رشيد ابى عبد اللَّه محمّد بن محمّد بن نعمان : شيخ مفيد ادام اللَّه اعزازه كه از جملهء پيمانهائى است كه بوديعت نهاده شده و از بندگان خدا اخذ گرديده است .
بسم اللَّه الرحمن الرحيم : سلام بر تو اى دوست مخلص در دين كه در اعتقاد بما با علم و يقين امتياز دارى . ما شكر وجود تو را بپيشگاه خداوندى كه جز او خدائى نيست برده و از ذات بيزوالش مسألت مينمائيم كه رحمت پياپى خود را بر آقا و مولى و پيغمبر ما محمّد و اولاد طاهرين او فرو فرستد ، و به تو كه پروردگار توفيقاتت را براى
هامش
( 1 ) بايد دانست كه حميرى در اين نامه مسائلى از حضرت پرسيده و حضرت هم جواب آنها را در توقيعات خود مرحمت فرمودهاند . مؤلف چند عريضه مفصل او و جواب آنها را كه سؤال و جواب مشتمل بر مسائل فقهى و احكام تكليفى و پارهاى روايات است ؛ نقل كرده ، ولى چون ما در دورانى زندگى ميكنيم كه طبق دستور خود امام زمان ( ع ) بايد به فتواى مجتهد مرجع تقليد خود ، عمل بتكاليف نمائيم ، و فهم آن مطالب علمى در خور استفاده اهل فضل و فقهاء است و براى ساير مردم چندان مورد لزوم نيست ؛ لذا در اين باب نيز از ترجمه اين قسمت خوددارى كرديم . تاريخ يكى از نامهها سال 307 و ديگرى 308 هجرى است .