« من سبيل » حضرت صادق فرمود : اين آيه در باره رجعت است .
مؤلف : يعنى يكى از اين دو زنده گردانيدن در رجعت است و ديگرى در قيامت ؛ و يكى از آن دو مرگ در دنيا و ديگرى در رجعت مىباشد .
و هم على بن ابراهيم در تفسير آيهء
سَيُرِيكُمْ آياتِهِ
( آيه سابق ) مىگويد : مقصود اينست كه امير المؤمنين و ائمه معصومين را خداوند در رجعت بدشمنان آنها نشان ميدهد
فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا قالُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَ كَفَرْنا بِما كُنَّا بِهِ مُشْرِكِينَ
چون آنها را ديدند خواهند گفت : ايمان آورديم بخداى يگانه و كافر گشتيم به آنچه قبلا شرك ميورزيديم
فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبادِهِ وَ خَسِرَ هُنالِكَ الْكافِرُونَ
. يعنى : وقتى آنها آن روز عذاب ما را ديدند ديگر ايمانشان سودى به حال آنها ندارد . اين سنت الهى است كه هميشه در ميان بندگانش جريان داشته و در اين مورد كافران زيانكار گرديدهاند .
و هم در تفسير مزبور است كه آيه
وَ جَعَلَها كَلِمَةً باقِيَةً فِي عَقِبِهِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
« 1 » يعنى : خداوند كلمه توحيد را در نسل اول ( حضرت ابراهيم ) باقى گذاشت . زيرا دودمان وى به دنيا برميگردند « لعلهم » بمعنى « فإنهم » است . و مقصود اينست كه ائمه اطهار رجعت به دنيا ميكنند .
دخان مبين يا دود آشكار چيست ؟
نيز در آن كتاب در تفسير آيهء
فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ
« 2 » يعنى منتظر باش روزى خواهد آمد كه آسمان دودى آشكار مىآورد ، ميگويد :
اين بهنگامى است كه مردم در رجعت از قبر بيرون آمده به دنيا باز ميگردند و ظلمت و تاريكى همه مردم را فرو مىگيرد و آنها ميگويند : اينست عذاب دردناك
رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ
خدايا اين عذاب را از ما بر طرف كن ما ايمان آورديم . خداوند جواب رد به آنها ميدهد .
و مىفرمايد :
أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرى وَ قَدْ جاءَهُمْ رَسُولٌ مُبِينٌ
يعنى : امروز از كجا به ياد
هامش
( 1 ) سورهء زخرف آيه 28
( 2 ) سورهء دخان آيه 10