آشوبهاست ، و به خدا سوگند كه پيامبر ( ص ) اين موضوع را به من القاء فرموده است و از يكايك اهل آن به من خبر داده است ، به خدا سوگند دروغ نمى گويم و به من دروغ گفته نشده است .
ابن عباس گفت : اى امير المؤمنين آرام باش ، به خدا سوگند به خاطر ندارم كه راز خود را چنين آشكار بگويى و آنچه را در دل خوددارى چنين فاش سازى ، چه چيز تو را اين گونه بر انگيخته و هيجانزده ساخته است كارى ما را بر تو برنينگيخته است و به هيچ روى كار تو را پيگيرى نمى كنيم ، دروغ به تو گفتهاند و كارى نادرست به تو گزارش دادهاند . به خدا سوگند ، ما بر تو در مورد حقوق خودمان و عامه مردم اعتراضى نداريم ، كه از عهدهء حقوق ما و ايشان بر آمدهاى و آنچه را كه براى ما و ايشان بر عهده تو بوده است ادا كردهاى . اما رشك و ستم و فتنه انگيزى و زنده كردن شر و بدى ، كدام زمان عترت پيامبر و اهل بيت او به اين كارها راضى بودهاند اين چگونه ممكن است و حال آنكه ايشان از او و به سوى اويند . آيا براى دين خدا فتنه انگيزى مى كنند و براى خدا فتنهها را زنده مى كنند هرگز كه رشك و ستم در سرشت ايشان نيست . اى امير المومنين ، آرام باش و كار خويش را بنگر و خوددار باش كه حال نخستين تو بهتر از اين حالت توست . به جان خودم سوگند ، بر فرض كه در محضر رسول خدا برگزيده بودى و بر فرض كه راز خود را كه از ديگران پوشيده مى داشته است به تو مى گفته است و بر فرض كه نه دروغ بگويى و نه به تو دروغ گفته شده باشد با اين همه شيطان را از خويش بران كه بر تو سوار نشود و بر خشم خود پيروز شو كه بر تو پيروز نشود ، و چه چيزى تو را به اين كار واداشته است عثمان گفت : پسر عمويت ، على ابن ابى طالب ، مرا بر اين كار واداشته است .
ابن عباس گفت : شايد آن كس كه به تو گفته دروغ گفته باشد عثمان گفت : او مردى مورد اعتماد است . ابن عباس گفت : آن كس كه خبر چينى كند و بشوراند نمى تواند مورد اعتماد باشد .
عثمان گفت : اى ابن عباس ، تو را به خدا يعنى تو نمى دانى به چه سبب از على شكايت مى كنم گفت : چيزى از او نمى دانم جز اينكه همان سخن را مى گويد كه مردم مى گويند و او هم همان گونه كه مردم خرده مى گيرند خرده مى گيرد و تو بايد بگويى از ميان همه مردم چه چيزى تو را واداشته و بر اين تشويق كرده است كه از او سخن بگويى و گله بگزارى عثمان گفت : آفت بزرگ من از آن كسى است كه خود را براى
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 233
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٢٣٣