نكاتى دربارهء اربق و اربك
ياقوت حموى معتقد است كه اربق و اربك دو منطقهء جداگانه در خوزستان است ، اربق از نواحى رامهرمز است « 49 » و اربك شهر و ناحيهاى است از اهواز كه داراى قراء و مزارع است و نيز پلى دارد كه در تاريخ غزوات اوايل اسلام نام آن آمده است . « 50 » لشكر اسلام اربك را در عهد خليفهء دوّم و در سال هفده هجرى به سردارى نعمان بن مقرّن المزنى فتح كرد . « 51 » و اين فتح پيش از فتح نهاوند بود . « 52 » در منابع از پل اربق ( اربك ) نام چندانى به جا نمانده است . در نقشهء قديمى « صورة خوزستان » كه ابن حوقل در صورة الارض ، آورده است ، حدود منطقهء اربق مشخص شده است . آنچه از اين نقشهء قديمى به دست مىآيد اين است كه اربق در حوالى رود مسرقان واقع شده و اين رود از شهر عسكر مكرم گذشته به سمت راست مىپيچد و در نيمهء چپ هرمز به رود مسرقان بازمىگردد ، اربق در ميان راه ايذج و رامهرمز قرار دارد كه اين شهر اخير در حدّ فاصل ناحيهء فارس و خوزستان واقع شده است و از آنجا راهى به سمت سنبيل در مرز فارس ديده مىشود . « 53 » در تاريخهاى محلى خوزستان نيز از پل اربك ( اربق ) نامى به ميان آمده است . در زمان ساسانيان و در قرنهاى نخستين اسلام ، شاخهء شرقى كارون كه در آن زمان ، مسرقان ناميده مىشد ، در كنار شوشتر از شاخهء ديگر جدا شده تا آخر خاك خوزستان جداگانه به دريا مىريخت ، بدينسان كه از كنار شرقى شوشتر و مياناب مىگذشت و در هفت يا هشت فرسنگى به شهر معروف عسكر مكرم رسيده و از