از بصره تا فارس
از بصره تا سوق الاهواز
امام عليه السّلام هنگامى كه از بصره خارج شد به استناد منابع و تواريخ معتبر ، از طريق بصره وارد سوق الاهواز ( خوزستان ) شد . ابن رسته در الاعلاق النفيسة ، ابن حوقل در صورة الارض ، جيهانى در اشكال العالم ، اصطخرى در مسالك الممالك و قدامة بن جعفر در كتاب الخراج منازل و مسافات راه ميان بصره تا سوق الاهواز را بيان كردهاند كه به اختصار در اينجا مىآوريم .
از ديار عرب ( عراق ) تا خوزستان دو راه وجود دارد ، يكى از بغداد به واسط و از واسط به خوزستان و راه ديگر از بصره به خوزستان كه كوتاهترين راه و فاصله ميان ايران و عراق آن روز محسوب مىشد .
مسير راه بصره به خوزستان به شرح ذيل است :
1 - از بصره تا « ابلّه »
) Obolla (
چهار فرسخ .
ابلّه معرّب كلمهء يونانى آپولوگوس
) Apologos (
است كه يكى از شهرهاى قديمى است و هواى گرم و تبآلود ، داشته است . « 1 » ابلّه در شمال مصب نهر ابلّه در جزيرهء بزرگى واقع شده بود و در كنارهء جنوبى اين نهر شهرى بود موسوم به شق عثمان . در سدّ بالاى مصب نهر ابلّه و روبروى آن ، يعنى در ساحل خاورى شط العرب ، براى مسافرانى كه از دجله مىگذشتند و به خوزستان مىرفتند منزلگاهى بود كه آن را عسكر ابو جعفر اردوگاه منصور خليفهء
هامش
( 1 ) - لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 21 و 25 .