خونريزى بر حذر داشت و قرآن را ميان خود و آنان حكم قرار داد ؛ ولى آنان به اين درخواستها كوچكترين توجهى نكردند . « 1 »
على عليه السّلام براى خاموش كردن اين فتنه ، يكى از ياران خود را فرستاد تا اندرز دهد ؛ ولى هنگامى كه اين جوان در مقابل سپاه جمل قرار گرفت و آنان را به قرآن فراخواند ، در برابر مادرش ، كه در سپاه على عليه السّلام حضور داشت ، دو دست او را قطع ، و او را تيرباران كردند . « 2 » على عليه السّلام و يارانش در مقابل اين همه قتل و جنايت سپاه جمل ، خويشتندارى كردند ، و تنها وقتى تمام راههاى مسالمتآميز را بسته ديدند ، به خاموش كردن فتنه پرداختند .
با اين همه ، على عليه السّلام بر اساس دستور اسلام به سپاه خود دستور داد تا فراريان و مجروحان را نكشند و به زنان هيچ تعرضى روا ندارند و كشتهها را مثله نكنند .
در تاريخ آوردهاند على عليه السّلام مشغول نصيحت سپاه خود بود كه سپاه جمل به آنان تيراندازى كردند و چند نفر از ايشان در برابر ديدگان على عليه السّلام به خاك افتادند .
حضرت فرمود : خدايا ، تو شاهد باش . در اين هنگام عبد الله بن بديل در برابر امام عليه السّلام حاضر شد و در حالىكه جسد برادرش عبد الرحمن را بر دست داشت ، گفت : اى امير مؤمنان ، تا كى بايد منتظر كشته شدن عزيزانمان باشيم ؟ اگر منظور شما از اين تأمل ، اتمام حجت بر آنها بود ، به خدا قسم انجام شده است . « 3 »
مؤلف دربارهء وظيفهء حكمين مىگويد : آنان براى تعيين به حق يا به ناحق كشته شدن عثمان گرد هم آمدند ، تا در صورت دوم ، اعلام كنند كه معاويه در تقاضاى حق قصاص عثمان ذى حق بوده است . « 4 »
هامش
( 1 ) . على بن حسين مسعودى ، مروج الذهب ، ج 2 ، ص 361 ؛ احمد بن اعثم كوفى ، الفتوح ، ج 2 ، ص 306 ؛ ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغة ، ج 9 ، ص 317 ، 336 و 338 .
( 2 ) . ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغة ، ج 9 ، ص 112 ؛ احمد بن يحيى بلاذرى ، انساب الأشراف ، ج 3 ، ص 36 - 37 .
( 3 ) . محمد بن محمد ( شيخ مفيد ) ، الجمل ، ص 342 ، 542 ؛ ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغة ، ج 9 ، ص 111 .
( 4 ) .Vaglieri , L . Veccia , Ali B . ABITALIB ; The Encyclopedia of Islam ; p . 384 .