نويسنده در بخش ديگرى از مقالهء خود برنامههاى اقتصادى امير مؤمنان عليه السّلام را در مواجهه با درخواستهاى مالى پرشمار رزمندگان ، از جمله تقسيم زمينهاى مفتوح العنوة ناشناخته دانسته است . « 1 »
على عليه السّلام سياست اقتصادى خود را بارها به روشنى تبيين كرده و جاى تعجب است كه مؤلف در اينباره اظهار بىاطلاعى مىكند . با نگاهى گذرا به سخنان على عليه السّلام ، سياست اقتصادى او را در چند جمله مىتوان خلاصه كرد :
الف ) امتيازى در كار نيست و بيت المال بهطور مساوى تقسيم خواهد شد ، و وى كسى را بر ديگرى برترى نخواهد داد ؛
ب ) با كسانى كه به اموال بيت المال كوچكترين تعرضى كرده باشند به شدت برخورد خواهد شد ، هرچند اگر آن اشخاص دو فرزندش حسن و حسين عليهما السّلام باشند ، و اگر اين اموال در كابين همسران يا خريد كنيزان صرف شده باشد آنها را باز پس خواهد گرفت ؛
ج ) غنايم مجاهدان ( فىء ) مخصوص آنان است و ديگران را در آن حقى نيست ، و اين اموال بهطور مساوى ميان ايشان تقسيم خواهد شد . چنانچه شخصيتهاى حقيقى يا حقوقى از اين اموال كه در آنها حقى نداشتهاند ، براى خود يا اقوام و خويشان خود سهمى برداشته باشند ، آنها را بازپس خواهد گرفت ؛
د ) اموالى كه در زمان خلفاى پيشين به ناحق بذل و بخشش شده است ، باز پس گرفته خواهد شد .
اين سياستها را مىتوانيم از خطبهها ، نامهها و كلمات على عليه السّلام به دست آوريم . « 2 »
نويسنده به نحوى زيركانه ، عدم تبعيت معاويه از على عليه السّلام را ، با اين اتهام كه انتخاب حضرت از سوى اقليت صورت گرفته ، موجه دانسته است . « 3 »
هامش
( 1 ) .Vaglieri , L . Veccia , Ali B . ABITALIB ; The Encyclopedia of Islam ; p . 382 .( 2 ) . نهج البلاغه ، خطبهء 41 ، 76 ، 124 ، 221 ، 229 و نامههاى 20 ، 43 .
( 3 ) .Vaglieri , L . Veccia , Ali B . ABITALIB ; The Encyclopedia of Islam ; p . 382 - 3 .