و نگارش يافتن كتابهايى با عنوان « الغيبة » پيش از تولد آن حضرت ، كه نشاندهندهء قطعى بودن امر غيبت حضرت است ؛ « 1 »
ج ) حكومت جهانى مهدوى ؛ « 2 »
د ) انتظار و دوران غيبت كبرا « 3 » ( رهبرى شيعه ، چگونگى ارتباط با امام ، و . . . ) ؛
ه ) ظهور و علايم آن « 4 » ( با توجه به اينكه بخش عمدهاى از روايات پيشوايان شيعه دربارهء امام مهدى ( عج ) به اين موضوع مىپردازد ) . توجه به اين نكته ضرورى است كه بحثهاى ياد شده ، گرچه در مدخل مهدويت نيز قابل طرحاند ، اعتقاد به امام مهدى ( عج ) را در ميان شيعيان دوازده امامى نمىتوان از مطالب ياد شده جدا ساخت ، و به دست آوردن تصويرى كامل از امام مهدى ( عج ) در ميان شيعيان دوازده امامى ، جز با پرداختن به مباحث ياد شده امكانپذير نخواهد بود ؛
و ) آخرين موضوعى كه مىتوان به آن اشاره كرد ، مغفول گذاردن اين نكتهء اساسى است كه محمد قائم شيعه عليه السّلام ، همان مهدى موعود اسلام است . متأسفانه در هيچ جاى اين مدخل ، به عقيدهء نجاتبخشى شيعه دربارهء امام مهدى ( عج ) و اينكه به اعتقاد شيعيان دوازده امامى محمد قائم عليه السّلام همان مهدى موعود اسلام است اشارهاى وجود ندارد .
در مقابل بحثهاى مهمى كه به آنها پرداخته نشده است ، به نكاتى جزئى نيز مىتوان اشاره كرد كه طرح آنها هيچ ضرورتى نداشت ؛ مانند اختلاف در نام مادر آن حضرت ، يا عدم تصريح به نام مبارك حضرت .
هامش
( 1 ) . محمد بن حسن طوسى ، الشيعة و اصولهم ، ص 10 ، 16 ، 134 ، 294 و . . . .
( 2 ) . محمد بن على بن بابويه قمى ( شيخ صدوق ) ، كمال الدين و تمام النعمة ، ج 1 ، ص 475 ، 481 ، 527 ، 603 و ج 2 ، ص 7 ، 21 و . . . .
( 3 ) . همان ، ج 2 ، ص 11 ، 13 ، 39 ، 70 ، 73 و . . . .
( 4 ) . ابن ابى زينب نعمانى ، الغيبه ، ص 355 ، 356 ، 357 ، 358 ، 359 ، 363 ، 364 و . . . .