است . حال آنكه در روايات - جز در يك نسخه از نقل كلينى - « 1 » ماه ربيع الثانى است ؛ « 2 » چنانكه سال ولادت نيز 231 « 3 » و 232 « 4 » نقل شده است ، نه 230 ، و روز ولادت آن حضرت ، به قول مشهور ، هشتم ربيع الثانى است ، « 5 » و چهارم « 6 » و ششم « 7 » و دهم « 8 » ربيع الثانى نيز نقل شده است .
مؤلف سپس به نام مادر گرامى آن حضرت ، و نيز تاريخى اشاره مىكند كه امام به همراه پدر گرامىاش عليهما السّلام به سامرا برده شد . هرچند وى اين تاريخ را بين سالهاى 233 و 234 مىداند ، سخن درست در اينباره سال 233 است . « 9 » شيخ مفيد تاريخ احضار امام هادى عليه السّلام را به سامرا سال 243 دانسته است ؛ « 10 » اما - بنابر عقيدهء پارهاى محققان - « 11 » به نظر مىرسد خاستگاه اين اشتباه آن بوده كه در اين تاريخ يكى از شيعيان ، نامهء متوكل در باب احضار امام هادى عليه السّلام را استنساخ كرده ، و تاريخ استنساخ نامه در انتهاى آن ، تاريخ رخداد ماجرا قلمداد شده است . « 12 »
هامش
( 1 ) . محمد بن يعقوبى كلينى ، الكافى ، ج 1 ، ص 503 . بنابر نسخهاى از كافى ، كلينى ولادت امام يازدهم را در ماه رمضان ، و بنابر نسخهء ديگرى - كه مورد اعتماد مرحوم على اكبر غفارى ، محقق و مصحّح كافى ، بوده - آن حضرت در ماه ربيع الثانى به دنيا آمده است .
( 2 ) . سعد بن عبد الله اشعرى قمى ، المقالات و الفرق ، ص 102 .
( 3 ) . على بن عسيى اربلى ، كشف الغمة ، ج 3 ، ص 197 .
( 4 ) . محمد بن نعمان ( شيخ مفيد ) ، الارشاد ، ج 2 ، ص 313 .
( 5 ) . فضل بن حسن طبرسى ، اعلام الورى ، ج 2 ، ص 131 ؛ محمد بن على بن شهر آشوب ، مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ، ص 523 .
( 6 ) . شمس الدين محمد بن مكى عاملى ، الدروس ، ص 15 .
( 7 ) . احمد بن محمد بن خلّكان ، وفيات الاعيان ، ج 2 ، ص 94 .
( 8 ) . محمد بن حسن طوسى ، مصباح المتهجد ، ص 792 .
( 9 ) . محمد بن فتال نيشابورى ، روضة الواعظين ، ص 246 ؛ محمد بن على بن شهر آشوب ، مناقب آل ابى طالب ، ج 3 ، ص 505 ؛ فضل بن حسن طبرسى ، اعلام الورى ، ج 2 ، ص 127 ، على بن عيسى اربلى ، كشف الغمة ، ج 3 ، ص 193 .
( 10 ) . محمد بن نعمان ( شيخ مفيد ) ، الارشاد ، ج 2 ، ص 312 .
( 11 ) . رسول جعفريان ، حيات فكرى و سياسى امامان شيعه عليهم السّلام ، ج 2 ، ص 143 .
( 12 ) . در ابتداى روايت كلينى دربارهء نامهء متوكل به امام هادى عليه السّلام آمده است : « محمد بن