بعضى ديگر از احاديث نيز بر سكونت حضرت رضا در « صريا » دلالت مىكند . « 1 »
به هر روى ، بعيد نيست تولد حضرت در ملك صريا واقع شده باشد ، و اگر چنين هم باشد به سبب نزديكى آن به مدينه صادق خواهد بود كه گفته شود آن حضرت در مدينه به دنيا آمده است . امام جواد عليه السّلام تنها فرزند خانواده بود ، چنان كه مسعودى از حضرت رضا عليه السّلام نقل مىكند : [ خداوند متعال ] تنها يك فرزند روزى من كرده است و هموست كه از من ارث مىبرد . « 2 » مادر آن حضرت كنيزى به نام « سبيكه » نوبيه « 3 » بود ، و برخى نيز وى را « خيزران » خواندهاند . روايت شده كه او از خاندان ماريه همسر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بوده است . « 4 » ابن شهر آشوب اشاره مىكند كه نام مادر آن حضرت [ در اصل ] « درّه مريسيّه » « 5 » بود و بعدها حضرت رضا عليه السّلام او را خيزران ناميد ، و بعضى نيز وى را « ريحانه » و كنيهاش را « ام الحسن » دانستهاند . « 6 »
بنابر روايات ، در شب جمعهاى كه آن حضرت به دنيا آمد ، امام رضا عليه السّلام به اصحابش فرمود : در اين شب فرزندى براى من متولد شده است كه شبيه موسى بن عمران عليه السّلام است كه شكافندهء درياها بود . پاك قرار داده شده مادرى كه او را زاييده است ، و همانا مادر او طاهره و مطهره آفريده شده است . سپس فرمود : پدر و مادرم فداى آن شهيدى باد ( جواد الائمه عليه السّلام ) كه اهل آسمانها بر او گريه مىكنند ؛ از روى خشم [ و كينه ] كشته مىشود ؛ و خداوند بر كشندهاش غضب كند . پس ديرى نپايد كه خدا او را به عذاب دردناك دنيوى و عقاب شديد اخروى گرفتار سازد . « 7 »
هامش
( 1 ) . محض نمونه ، ر . ك : عبد الله بن جعفر حميرى ، قرب الاسناد ، ص 377 ، ح 1333 .
( 2 ) . على بن حسين مسعودى ، اثبات الوصية ، ص 183 .
( 3 ) . نوبه : آباديهاى وسيعى را در جنوب مصر شامل مىشود . ر . ك : ياقوت حموى ، معجم البلدان ، ج 5 ، ص 357 .
( 4 ) . محمد بن يعقوب كلينى ، اصول كافى ، ج 2 ، ص 413 .
( 5 ) . « مريسيّه » منسوب به « مريسه » جزيرهء بزرگى در بلاد نوبه بوده است ( ياقوت حموى ، معجم البلدان ، ص 138 ) .
( 6 ) . محمد بن على بن شهر آشوب ، مناقب آل ابى طالب ، ج 4 ، ص 379 .
( 7 ) . على بن حسين مسعودى ، اثبات الوصية ، ص 183 .