تاريكى كه مادلونگ بدون مقدمه و بررسى جوانب مسئله ، براى خواننده ترسيم مىكند واقعيتى ندارد . سرانجام نيز آن حضرت ، بنابر قول مشهور ، با توطئهء معتصم و به دست ام الفضل در ذو القعده يا ذو الحجه 220 شهيد ، و در كنار جدش موسى بن جعفر عليه السّلام در كاظمين به خاك سپرده شد .
شيخ مفيد نيز اگرچه از شهادت حضرت ، اظهار بىاطلاعى كرده است ، منابع پيش از او ( مانند عياشى و ابن بابويه ) و منابع پس از او به شهادت حضرت تصريح دارند .
نگاه كلى
امامان شيعه عليهم السّلام جداى از بعد معنوى و روحانىشان ، و اينكه واسطهء فيض ميان خداوند متعال و آدميان هستند ، و همچنين حجتهاى خدا بر خلق و كاملكنندهء دين به شمار مىروند ، به واسطهء تأثير شگرفى كه در دنياى اسلام از خود بر جاى گذاشتند همواره كانون توجه مورخان ، محدثان و سيرهنويسان اسلامى - اعم از شيعه و سنى - بودهاند ، و آنان در آثارشان ، گاه مفصل و گاه مختصر به شرح حال و حتى نقل برخى كلمات حكيمانهء ايشان نيز پرداختهاند . « 1 »
تذكرة الخواص از ابو الفرج عبد الرحمن بن الجوزى ( م 654 ) ، مطالب السؤول از محمد بن طلحه شافعى ( م 652 ) ، الفصول المهمه از ابن صبّاغ مالكى ( م 855 ) ، الشذرات الذهبيه از ابن طولون ( م 953 ) « 2 » و تاريخ طبرى ( تاريخ الرسل و الامم و الملوك ) از محمد بن جرير طبرى ( م 310 ) ، تاريخ بغداد از خطيب بغدادى ( م 463 ) ، الكامل فى التاريخ از ابن اثير ( م 630 ) و تاريخ الاسلام ذهبى ( م 748 ) از جمله آثار گرانبهايىاند كه به ترجمه و شرح حال امامان معصوم عليهم السّلام نيز
هامش
( 1 ) . محض نمونه ر . ك : بخش آخر اين نوشتار .
( 2 ) . دربارهء آثار اهل سنت كه در آنها به شرح حال امامان معصوم پرداخته شده ، ر . ك : رسول جعفريان ، تاريخ اسلام ، ص 247 به بعد .