« كوچكترين چيزى كه انسان به واسطه آن از ايمان خارج مىشود ، نشستن در مجلس غلوكنندگان و گوش دادن به سخنان و تصديق گفتههاى ايشان است . پدرم از جدش رسول الله صلّى اللّه عليه و آله برايم نقل كرد كه فرمود : دو طائفه از امت من ، [ يعنى ] غلات و قدريه از اسلام بهرهاى ندارند » ؛ « 1 »
4 . روايت كردهاند امام كاظم عليه السّلام ، محمد بن بشير را كه يكى از غلات بود و به الوهيت امام كاظم عليه السّلام دعوت مىكرد ، بارها لعنت فرمود . « 2 »
جز آنچه گذشت ، روايات ديگرى نيز بر كفر و الحاد غلات و نيز مبارزهء پيوستهء امامان عليهم السّلام با افكار و انديشههاى آنان در دست است ، و بر اين اساس ، نمىتوان به امام كاظم عليه السّلام نسبت داد كه در ميان غلات نقش مهمى ايفا كرده است .
نتيجهگيرى
مدخل امام كاظم عليه السّلام ، گرچه در قياس با ديگر مقالات دايرة المعارف اسلام دربارهء معرفى ديگر معصومان عليهم السّلام تا حدودى موفق بوده است ، در معرض نقدهاى بسيار اساسى و مهمى قرار دارد . مهمترين نقدهاى وارد بر اين مقاله ، در دو محور ساختارى و محتوايى قابل بررسى است . از نظر ساختارى ، نويسنده نتوانسته است مباحث و موضوعات بسيار مهم و اساسى مطرح را در زندگى امام كاظم عليه السّلام ، پوشش دهد ، و در معرفى امام عليه السّلام آنگونه كه بايد موفق نبوده است .
گذشته از اشكالات ساختارى ، نويسنده از نظر محتوايى نيز بارها به اشتباه افتاده است .
هامش
( 1 ) . محمد بن على بن بابويه قمى ( شيخ صدوق ) ، الخصال ، ص 37 .
( 2 ) . محمد بن حسن طوسى ، رجال كشى ، ص 408 .