باز در كتاب كمال الدين و تمام النعمه ، از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه غيبت ، در ششمين فرزند وى كه دوازدهمين امام پس از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است ، واقع مىشود . « 1 »
در كفاية الاثر نيز از امام صادق عليه السّلام روايت شده است كه حضرت قائم ( عج ) از صلب وى و فرزندش امام كاظم عليه السّلام است ، و اينكه امامان دوازده نفرند و اگر از دنيا جز يك روز باقى نماند خداوند آن روز را به قدرى طولانى مىگرداند تا قائم ظهور كند . « 2 »
بنابراين اعتقاد به غيبت آخرين امام نزد شيعيان اثنا عشرى ، به هيچ روى ، اقتباس از واقفيه نيست ، و بر اساس روايات متواتر ، پيش از ظهور فرقهء واقفيه چنين اعتقادى وجود داشته است .
البته بايد به ياد آورد نويسنده ، پس از آنكه الگوى غيبت آخرين امام را نزد شيعيان اثنا عشرى اقتباس از واقفيه مىشمارد ، مىگويد : « برعكس ، به نظر نمىرسد كه آموزهء اثنا عشرى در باب غيبت " صغرا " و " كبرا " خاستگاهى واقفى داشته باشد ، و در عوض ، در روايات از آن خبر داده شده است » . اما روايتى كه بدان استناد مىكند ، بنابر برداشت خود نويسنده ، به دو موقعيتى اشاره دارد كه امام كاظم عليه السّلام از مدينه بيرون برده خواهد شد و امام صادق عليه السّلام با توجه به اين دو موقعيت ، پيشبينى مىكند كه پسرش دو بار غايب خواهد شد .
بنابراين طبق برداشت خود نويسنده ، روايت مزبور به غيبت امام دوازدهم ( آخرين امام نزد شيعيان اثنا عشرى ) ربطى ندارد ، و از اينروى ، بايد گفت آموزهء اثنا عشرى در باب غيبت « صغرا » و « كبرا » به نظر نويسنده خاستگاهى واقفى ندارد . او مىبايست به رواياتى استناد مىجست كه به غيبت آخرين امام نزد شيعيان اثنا عشرى اشاره دارد ؛ و اگر نظر نويسنده جز اين باشد و الگوى غيبت
هامش
( 1 ) . محمد بن على بن بابويه قمى ( شيخ صدوق ) ، كمال الدين و تمام النعمه ، ص 33 .
( 2 ) . لطف الله صافى گلپايگانى ، منتخب الاثر فى امام الثانى عشر ، ص 318 .