علل انشعاب واقفيه وجود همين انديشه در ميان شيعيان بوده است ؛ ليكن در تعيين مصداق امام غايب به اشتباه رفتند ؛ زيرا بر اساس احاديث متواتر در جوامع حديثى شيعه ، آخرين امام كه از نظرها غايب مىشود دوازدهمين امام است . در اين زمينه از رسول گرامى اسلام و ديگر امامان پيش از امام كاظم عليه السّلام با ذكر اسامى امامان دوازدهگانه احاديث پرشمارى بر جاى مانده ، و در برخى از اين احاديث به غيبت آخرين امام اشاره شده است . « 1 » براى نمونه : وقتى آيهء 59 سورهء نساء « 2 » نازل شد ، جابر بن عبد الله انصارى از پيامبر پرسيد : اولى الامر چه كسانى هستند ؟ پيامبر فرمود : ايشان جانشينان من و امامان مسلمانان هستند ؛ نخستين آنان على بن ابى طالب ، سپس حسن و حسين و على بن الحسين و محمد بن على و جعفر بن محمد و موسى بن جعفر و على بن موسى و محمد بن على و على بن محمد و حسن بن على ، و سپس ، همنام و همكنيهء من ؛ كسى كه از شيعيانش غايب خواهد شد . « 3 »
چنانكه ملاحظه مىشود در اين حديث رسول گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و آله با تصريح به اسامى امامان دوازدهگانه ، غيبت امام دوازدهم را نيز مطرح كرده است .
همچنين در كتاب كمال الدين و تمام النعمه ، از على عليه السّلام روايت شده است : قائم غيبتى طولانى دارد و او وقتى قيام كند بيعت كسى در گردن او نيست ؛ از اينروى ، هم ولادتش و هم خودش مخفى است . اوصاف ياد شده در اين روايت ، كاملا بر حضرت مهدى ( عج ) منطبق است ؛ نه امام كاظم عليه السّلام . « 4 »
هامش
( 1 ) . در اين زمينه احاديث پرشمارى وجود دارد . براى اطلاع بيشتر ، ر . ك : محمد بن ابراهيم النعمانى ، كتاب الغيبه ، ص 96 ، 147 ، 152 ، 181 ، 245 ؛ محمد بن نعمان ( شيخ مفيد ) ، رسائل فى الغيبه ، ج 2 ، ص 13 ؛ محمد بن حسن طوسى ، الغيبه ، ص 149 ، 165 ، 181 ؛ همچنين ر . ك : لطف الله صافى گلپايگانى ، منتخب الاثر ، ص 45 ، 84 ، 97 ، 140 .
( 2 ) . يا ايها الذين آمنوا اطيعوا الله و اطيعوا الرسول و اولى الامر منكم .
( 3 ) . محمد بن على بن بابويه قمى ( شيخ صدوق ) ، كمال الدين و تمام النعمه ، ص 203 ، 208
( 4 ) . لطف الله صافى گلپايگانى ، منتخب الاثر فى امام الثانى عشر ، ص 316 - 317 .