اكنون به برخى موضوعاتى مىپردازيم كه در زندگانى امام كاظم عليه السّلام اهميت بسيار دارد و در مقاله بدانها پرداخته نشده است .
حيات علمى و فكرى امام كاظم عليه السّلام
از جنبههاى بسيار مهم زندگانى امام موسى بن جعفر عليهما السّلام حيات علمى و فكرى آن حضرت است كه در اين مقاله به گونهاى بايسته كانون توجه قرار نگرفته ، و نويسنده به معرفى چند اثر منسوب به امام كاظم عليه السّلام بسنده كرده است ؛ در حالى كه در مصادر حديثى شيعه ، احاديث پرشمارى در باب گستردگى و تنوع علوم آن حضرت به چشم مىخورد .
امام جعفر صادق عليه السّلام در اينباره فرموده است : ان ابنى هذا لو سألته عما بين دفتى المصحف لاجابك فيه بعلم . « 1 » و همچنين آن حضرت فرمودند : و انه عالم علم العلماء . « 2 »
امام كاظم عليه السّلام وارث حوزهء علمى بزرگ پدرش ، امام جعفر صادق عليه السّلام بود ؛ حوزهاى كه در آن چهار هزار نفر در علوم مختلف پرورش يافتند . امام هفتم نيز برنامه علمى پدر را پى گرفت و حوزهاى - اما نه به وسعت حوزهء علمى پدرش - تشكيل داد و به تربيت شاگردان بزرگ در علوم گوناگون پرداخت .
سيد بن طاووس در اين زمينه مىنويسد :
« گروه پرشمارى از ياران و شيعيان خاص امام كاظم عليه السّلام و رجال خاندان هاشمى در محضر آن حضرت گرد مىآمدند و سخنان گهربار و پاسخهاى ايشان به پرسشهاى حاضران را يادداشت مىكردند و هر حكمى را كه در مورد پيشامدى صادر مىفرمود ، ضبط مىكردند » . « 3 »
هامش
( 1 ) . محمد باقر مجلسى ، بحار الانوار ، ج 48 ، ص 24 .
( 2 ) . همان ، ص 21 .
( 3 ) . شيخ عباس قمى ، الانوار البهيه ، ص 170 .