زندانى كرد . روايات مختلفى دربارهء سابقه و زمينهء اين رويداد بيان شده است .
بنابر يك روايت ، هارون الرشيد توجه خويش را به ديدگاههاى هشام بن حكم معطوف ساخت ، و چون اين ديدگاهها را خطرناك يافت ، فرمان دستگيرى امام را صادر كرد . بر طبق روايتى ديگر ، [ امام ] كاظم قربانى توطئههاى دربار عباسى شد :
هنگامى كه هارون الرشيد ، پسر خويش محمد ( خليفه امين آينده ) را تحت مراقبت جعفر بن محمد اشعث قرار داد ( كه بين سالهاى 170 و 171 ق / 676 - 677 و 787 - 788 م ، رياست ديوان خاتم را بر عهده داشت ، و بعدا تا سال 173 ق / 790 م ، والى خراسان بود ) ، وزير هارون يعنى يحيى بن خالد بن برمك ، از آن بيم داشت كه اگر پسر هارون خليفه شود ، جعفر بن محمد ترقّى خواهد كرد و بدينسان موقعيت ممتاز برامكه به خطر خواهد افتاد . بنابراين يحيى تصميم گرفت كه با افشاى روابط جعفر با علويان او را بىاعتبار سازد . براى اين منظور او از كمك برادرزاده و رازدار [ امام ] كاظم يعنى محمد ( يا على ) بن اسماعيل بن جعفر بهره برد ، كه اطلاعاتى را دربارهء شبكه مالى علويان به يحيى داد . سپس يحيى به هارون الرشيد گفت كه جعفر بن محمد جزو شيعيان [ امام ] كاظم است و براى او پول خمس مىفرستد و نيز [ امام ] كاظم از سراسر دنيا هدايايى دريافت مىكند و همچنين [ امام ] كاظم ملكى ( ضيعه ) به نام يسير ( نامهاى ديگر آن بسريه ، بشريه ، يسيره ، يسيريه ) به مبلغ سى هزار دينار خريده است . در روايات ديگر آمده است كه به خليفه اطلاع داده بودند مردم به امامت [ امام ] كاظم معتقدند و او قصد دارد عليه هارون الرشيد شورش كند . كسانى كه امام را لو دادهاند گهگاه چنين معرفى شدهاند : برادرش محمد يا ابو عبد الله يعقوب بن داوود زيدى . اين امر دربارهء يعقوب نامحتمل است زيرا در آن زمان ، يعقوب مردى عليل و نابينا بود ؛ افزون بر اين ، او را شخصى دانستهاند كه به فرار علويان از دست حكومت كمك مىكرد و بعيد بوده كه چنين شخصيتى به [ امام ] كاظم خيانت كند .
تصوير امامان شيعه در دائرة المعارف اسلام ( فارسي ) — صفحة 312
مساهمون: محمود تقى زاده داورى
ص٣١٢