رئيس نظميه يعنى مسيّب بن زهير ضبّى ( متوفاى 175 ق / 791 - 792 م ، يا 176 ق / 792 - 793 م ) قرار گرفت ، و او نيز يكى از پيروان [ امام ] كاظم شد . اگر اين روايت صحيح باشد ، دستگيرى [ امام ] كاظم ، قاعدتا نمىتوانسته در زمان ولايت مسيّب بر خراسان ، صورت گرفته باشد ؛ چرا كه دورهء ولايت او بين سالهاى 163 و 166 ق / 779 - 780 و 782 - 783 م . بوده است ( ر . ك : طبرى ، ج 3 ، ص 500 - 501 ، 517 . طبق يك روايت كم اعتبارتر ، سال 166 ق / 782 - 783 م ، سال انتصاب مسيّب در مقام والى است . ر . ك : خطيب بغدادى ، ج 13 ، ص 137 ) . ظاهرا دورهء حبس [ امام ] كاظم كوتاه بوده است . بهطورى كه شايع است ، آزادى او پس از رؤيايى اتفاق افتاد كه در آن ، على بن ابى طالب [ عليه السّلام ] بر مهدى [ عباسى ] ظاهر شد ، و به سبب دستگيرى [ امام ] كاظم بر او عتاب كرد . مهدى ، از [ امام ] كاظم قول گرفت كه عليه او و فرزندانش دست به شورش نزند ؛ سپس سه هزار دينار به امام داد و او را به مدينه بازگرداند ( قس . طبرى ، ج 3 ، ص 533 ) .
طبق برخى روايات ، پس از شكست قيام حسين بن على صاحب فخّ در سال 169 ق / 786 م ، بار ديگر [ امام ] كاظم در مخاطره قرار گرفت . اگرچه [ امام ] كاظم از حمايت اين قيام خوددارى كرده بود و به حسين هشدار داده بود كه كشته خواهد شد ، خليفه هادى ( دورهء خلافت : 169 - 170 ق / 785 - 786 م ) امام را متهم ساخت كه عامل تحريك اين قيام بوده است ، و نقشهء قتل وى را كشيد . اما قاضى ابو يوسف يعقوب بن ابراهيم ، هادى را از اين تصميم منصرف كرد و هادى پس از مدت كوتاهى درگذشت . مىگويند [ امام ] كاظم ، دعايى معروف به جوشن ( زره ) را به شكرانهء آزادىاش خواند ( ر . ك : ابن طاووس ، مهج الدّعوات ، تهران 1322 ، ص 217 و صفحات بعد ) .
[ امام ] كاظم تا زمان به قدرت رسيدن هارون الرشيد ( دوره خلافت : 170 - 193 ق / 786 - 809 م ) در مدينه ماند . خليفه نه سال از دورهء خلافتش ، [ امام ] كاظم را
تصوير امامان شيعه در دائرة المعارف اسلام ( فارسي ) — صفحة 311
مساهمون: محمود تقى زاده داورى
ص٣١١