1 . رئوس كلى
مقاله ، مشتمل است بر تاريخ ولادت امام باقر عليه السّلام و اقوال مختلف دربارهء آن ، نسب ، سيرهء امام در زندگى شخصى ، شخصيت و مقام علمى و اجتماعى امام ، چگونگى مواجهه و مناسبات آن حضرت با حكومتهاى معاصر خود ، نقش ايشان در مقام هدايت و ساماندهى جامعهء شيعه و تربيت شيعيان ، رويارويى ايجابى و سلبى امام با جريانهاى سياسى و مذهبى عصر خود ، امام از منظر عارفان ، رحلت امام و مسائل تاريخى پيرامون آن ، و مكان خاكسپارى آن حضرت .
تفاوت كمّى و كيفى اين محتوا با مقالهء ويراست اول بسى آشكار است ، و خود ، از توجه اصحاب اين دايرة المعارف به اهميت معرفى امام باقر عليه السّلام در مجموعهء مطالعات اسلامى حكايت مىكند . بااينحال ، به نظر مىرسد اگر نويسنده به مجموعهء گفتمان موجود دربارهء حضرت محمد بن على الباقر عليه السّلام التفات مىكرد ، بايد به بحث مهم و كليدى امامت آن حضرت نزد شيعيان مىپرداخت . نيك مىدانيم كه عقيدهء « امامت منصوص » اصلىترين آموزهء شيعه است و از همان آغاز ، پس از رحلت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله همين آموزه راهگشاى شناخت هريك از امامان براى شيعيان بوده است . هر امام تنها از رهگذر نصّ و نصب الاهى شناخته مىشد ، و به همين سبب ، در پى درگذشت يك امام ، مهمترين پرسش براى شيعيان همين مسئله بود . اختلافات و تفرقههاى پيش آمده نيز ، بيش از هر چيز ، ريشه در همين آموزه داشت . از اينروى ، نبايد چگونگى استقرار حضرت باقر عليه السّلام در جايگاه امامت ، در يك مقالهء دايرة المعارفى كه معرف اصلىترين فصول مرتبط با آن حضرت است ، از قلم مىافتاد . بر اين نكته بيفزاييم كه پس از شكلگيرى مذهب زيديه در عصر امام صادق عليه السّلام و پيوستن سادات حسنى به آنان ، مباحثات جدى در موضوع امامت حضرت محمد بن على الباقر عليه السّلام پيش آمد ؛ از آنروى كه سادات حسنى در همان روزگار امام ، با آن